
Iridoid glycosid
Iridoid Glycosides
- Nhóm hoá học
- Terpenoid & Tinh dầu
- Công thức phân tử
- Đang cập nhật
- Số loài ghi nhận
- 653 loài dược liệu
Iridoid là nhóm monoterpenoid vòng cyclopentan-[c]-pyran thường gắn đường glucose, tiêu biểu như geniposid trong quả dành dành (chi tử), catalpol trong địa hoàng và aucubin trong mã đề, đỗ trọng.
Cơ chế & Tác dụng ghi nhận
Góp phần tạo tác dụng thanh nhiệt tả hoả, lợi mật, bảo vệ gan thận và chống viêm mạn tính; khi thuỷ phân thường chuyển sang màu đen sẫm đặc trưng của thục địa và huyền sâm chế.
Lưu ý an toàn
Quả dành dành (chi tử) giàu geniposid chỉ dùng liều vừa phải (6-10g/ngày) trong thời gian ngắn; tránh dùng liều cao kéo dài.
Dược liệu giàu hoạt chất này
Các loài cây thuốc và vị dược liệu có chứa Iridoid glycosid trong hồ sơ thực vật.

Ba kích tím
Morinda officinalis
Họ Cà phê (Rubiaceae) · Rễ củ đã rút lõi gỗ
Ba kích hay còn gọi ba kích thiên, nhàu thuốc, ruột gà (danh pháp hai phần: Morinda officinalis), là loài thực vật thuộc chi Nhàu, họ Cà phê. Cây dây leo sống nhiều năm, thân mảnh có lông mịn. Lá đơn nguyên mọc đối chữ thập, tạo thành các lóng thân dài từ 5–10 cm. Phiến lá hình b...

Gáo vàng
Nauclea orientalis
Họ Cà phê (Rubiaceae) · Rễ, thân dây hoặc quả
Gáo vàng hay còn gọi vàng kiên, gáo nam (danh pháp hai phần: Nauclea orientalis) là một loài thực vật thuộc họ Thiến thảo. Trong rừng mưa nhiệt đới loài này thuộc tầng gỗ cao hoặc tầng vượt tán. Trong tên gọi latin của nó thì "orientalis" còn có nghĩa là phương Đông. Tên chi Nauc...

Dành dành
Gardenia jasminoides
Họ Cà phê (Rubiaceae) · Rễ, thân dây hoặc quả
Dành dành còn có tên khác là dành dành nước, chi tử, thủy hoàng chi, bạch thiên hương, mác làng cương (Tày)...(danh pháp hai phần: Gardenia jasminoides Ellis, đồng nghĩa: G. augusta) Cây ra hoa vào khoảng tháng 3-5, cho quả vào khoảng tháng 6-10. Cây mọc hoang ở những nơi gần nướ...

Đỗ trọng
Eucommia ulmoides
Họ Eucommiaceae (Eucommiaceae) · Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa
Đỗ trọng (danh pháp hai phần: Eucommia ulmoides) là một loài cây gỗ nhỏ, có nguồn gốc ở Trung Quốc. Nó đã tuyệt chủng trong tự nhiên hoang dã, nhưng được trồng khá rộng rãi với tên gọi dân gian là cây đỗ trọng tại Trung Quốc để lấy vỏ có giá trị cao trong y học cổ truyền. Eucommi...

Trang son
Ixora coccinea
Họ Cà phê (Rubiaceae) · Rễ, thân dây hoặc quả
Trang son hoặc mẫu đơn đỏ, đơn đỏ, trang đỏ, long thuyền hoa, nam mẫu đơn; tên khoa học là Ixora coccinea, thuộc họ Thiến thảo (Rubiaceae).

Nhài thuốc
Jasminum officinale
Họ Nhài (Oleaceae) · Hoa, quả hoặc vỏ thân
Nhài thuốc hay còn gọi hoa tố phương (danh pháp hai phần: Jasminum officinale) là một loài thực vật có hoa thuộc chi Nhài. Thoe ghi chép trong The Garden Flowers of China của tác giả H.L. Li thì loài này đã từng được trồng từ rất lâu ở Trung Á. Vào thế kỷ III trong một số văn bản...

Nhài nhiều hoa
Jasminum multiflorum
Họ Nhài (Oleaceae) · Hoa, quả hoặc vỏ thân
Nhài nhiều hoa hay còn gọi lài nhiều hoa (danh pháp khoa học: Jasminum multiflorum) là loài thực vật có hoa thuộc họ Oleaceae, được (Burm. f.) Andrews mô tả khoa học lần đầu năm 1807. Cây có nguồn gốc từ Ấn Độ, Nepal, Bhutan, Lào, Miến Điện, Thái Lan và Việt Nam. Nhài nhiều hoa đ...

Dây bông xanh
Thunbergia grandiflora
Họ Ô rô (Acanthaceae) · Toàn cây trên mặt đất hoặc lá
Dây bông xanh còn có các tên: bông báo, cát đằng hoa to, đại hoa sơn khiên ngưu, đại hoa lão nha chủy (danh pháp hai phần: Thunbergia grandiflora Roxb.); là một loài thực vật có hoa thuộc họ Ô rô (Acanthaceae). Đây là loài bản địa của Trung Quốc, Ấn Độ, Đông Dương và Myanmar và c...

Xa tiền
Plantago asiatica
Họ Mã đề (Plantaginaceae) · Lá và vỏ hạt
Xa tiền hay Mã đề á (danh pháp hai phần: Plantago asiatica) là một loài thực vật thuộc chi Mã đề (Plantago). Xa tiền phân bố ở Trung Quốc và Việt Nam. Đây là một loài thân thảo, dùng làm thuốc chữa thủy thủng, đái buốt, tả, lị, viêm phế quản...

Đơn tướng quân
Chassalia curviflora
Họ Cà phê (Rubiaceae) · Rễ, thân dây hoặc quả
Đơn tướng quân (Chassalia curviflora) là loài thực vật dược học thuộc Họ Cà phê (Rubiaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là rễ, thân dây hoặc quả, nổi bật với nhóm hoạt chất iridoid glycosid, anthraquinon, alkaloid indol/quinolin và triterpen.

Xuân tiết
Justicia adhatoda
Họ Ô rô (Acanthaceae) · Toàn cây trên mặt đất hoặc lá
Xuân tiết (Justicia adhatoda) là loài thực vật dược học thuộc Họ Ô rô (Acanthaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là toàn cây trên mặt đất hoặc lá, nổi bật với nhóm hoạt chất diterpen lacton (andrographolid), flavonoid, iridoid và phytosterol.

Mấm đen
Avicennia officinalis
Họ Ô rô (Acanthaceae) · Toàn cây trên mặt đất hoặc lá
Mắm đen hay mắm lưỡi đòng (danh pháp hai phần: Avicennia officinalis) là một loài thuộc thực vật ngập mặn. Cây con mọc thành bụi, thấp, khi trưởng thành nó thân gỗ cao đến 15 m đôi khi đến 30 m. Các lá xanh bóng dài 10 cm, rộng 5 cm. Có hoa lớn nhất trong chi Mắm, với đường kính ...

Liên kiều
Forsythia suspensa
Họ Nhài (Oleaceae) · Hoa, quả hoặc vỏ thân
Liên kiều (Forsythia suspensa) là loài thực vật dược học thuộc Họ Nhài (Oleaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là hoa, quả hoặc vỏ thân, nổi bật với nhóm hoạt chất secoiridoid (oleuropein), lignan (forsythin), phenylethanoid và tinh dầu hoa.

Hoa mộc
Osmanthus fragrans
Họ Nhài (Oleaceae) · Hoa, quả hoặc vỏ thân
Hoa mộc hay cây mộc, mộc tê, quế hoa (tên khoa học: Osmanthus fragrans) là loài thực vật bản địa của châu Á, từ tây và đông dãy núi Himalaya đến Hoa Nam (Quý Châu, Tứ Xuyên, Vân Nam), Đài Loan, miền nam Nhật Bản (Kyushu).

Xuyên tâm liên
Andrographis paniculata
Họ Ô rô (Acanthaceae) · Toàn cây trên mặt đất hoặc lá
Xuyên tâm liên (穿心蓮), danh pháp khoa học Andrographis paniculata (đồng nghĩa Justicia paniculata), hay còn gọi là công cộng, hùng bút, nguyên cộng, lam khái liên, cây lá đắng, khô đảm thảo, nhất kiến kỷ, là một loài cây thảo thuộc họ Ô rô (Acanthaceae), có nguồn gốc từ Ấn Độ và S...

Ô liu
Olea europaea
Họ Nhài (Oleaceae) · Hoa, quả hoặc vỏ thân
Ô liu (phiên âm từ tiếng Pháp olive; danh pháp khoa học: Olea europaea) là một loại cây nhỏ thuộc Họ Ô liu (Oleaceae). Vùng bản địa của ô liu là miền duyên hải Địa Trung Hải, đến Iran ven bờ nam biển Caspi. Trái ô liu là một nông phẩm giá trị ở vùng Địa Trung Hải dùng để làm dầu ...

Cà phê mít
Coffea liberica
Họ Cà phê (Rubiaceae) · Rễ, thân dây hoặc quả
Cà phê mít hay cà phê Liberia (danh pháp hai phần: Coffea liberica, đồng nghĩa Coffea excelsa) thuộc họ Thiến thảo.

Địa hoàng
Rehmannia glutinosa
Họ Cỏ chổi (Orobanchaceae) · Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa
Địa hoàng (地黃) hay sinh địa (生地) (danh pháp hai phần: Rehmannia glutinosa) là một loài thực vật thuộc chi Địa hoàng, họ Cỏ chổi (Orobanchaceae). Trong Đông y, địa hoàng là một cây thuốc. Trong tiếng Trung, loài này có bính âm là Sheng di huang, âm Hán Việt là sinh địa hoàng. Địa ...

Mã đề
Plantago major
Họ Mã đề (Plantaginaceae) · Lá và vỏ hạt
Mã đề hay mã đề lớn, mã đề trồng, bông mã đề (danh pháp hai phần: Plantago major) là một loài thực vật thuộc họ Mã đề (Plantaginaceae). Đây là loài bản địa của châu Âu, Bắc Á và Trung Á.Những lá non, mềm có thể ăn sống, và những lá già, dai hơn có thể luộc lên trong món hầm và ăn...

Cà phê chè
Coffea arabica
Họ Cà phê (Rubiaceae) · Rễ, thân dây hoặc quả
Cà phê chè là tên gọi theo tiếng Việt của loài cà phê Arabica có tên khoa học theo danh pháp hai phần là: Coffea arabica, do loài cà phê này có lá nhỏ, cây có một số đặc điểm hình thái giống như cây chè - một loài cây công nghiệp phổ biến ở Việt Nam. Cà phê chè có hai loại: cà ph...

Cà phê vối
Coffea canephora
Họ Cà phê (Rubiaceae) · Rễ, thân dây hoặc quả
Xem những nghĩa khác của cà phê tại trang Cà phê (định hướng) Cà phê vối (danh pháp hai phần: Coffea canephora hoặc Coffea robusta) là cây quan trọng thứ hai trong các loài cà phê. Khoảng 39% các sản phẩm cà phê được sản xuất từ loại cà phê này. Nước xuất khẩu cà phê vối lớn nhất...

Long đởm triflora (Gentiana triflora)
Gentiana triflora
Họ Long đởm (Gentianaceae) · Rễ và toàn cây
Long đởm triflora (Gentiana triflora) (Gentiana triflora) là loài thực vật dược học thuộc Họ Long đởm (Gentianaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là rễ và toàn cây, nổi bật với nhóm hoạt chất secoiridoid đắng (gentiopicrosid, swertiamarin), xanthon và flavonoid.
Dược liệu Brenania brieyi (họ Cà phê)
Brenania brieyi
Họ Cà phê (Rubiaceae) · Rễ, thân dây hoặc quả
Dược liệu Brenania brieyi (họ Cà phê) (Brenania brieyi) là loài thực vật dược học thuộc Họ Cà phê (Rubiaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là rễ, thân dây hoặc quả, nổi bật với nhóm hoạt chất iridoid glycosid, anthraquinon, alkaloid indol/quinolin và triterpen.
Thảo mộc họ Cà phê Á Đông (Nertera sinensis)
Nertera sinensis
Họ Cà phê (Rubiaceae) · Rễ, thân dây hoặc quả
Thảo mộc họ Cà phê Á Đông (Nertera sinensis) (Nertera sinensis) là loài thực vật dược học thuộc Họ Cà phê (Rubiaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là rễ, thân dây hoặc quả, nổi bật với nhóm hoạt chất iridoid glycosid, anthraquinon, alkaloid indol/quinolin và triterpen.
Sản phẩm thảo dược liên quan
Trà thảo mộc, nguyên liệu khô và chế phẩm từ các dược liệu có chứa Iridoid glycosid.

Ba Kích Tím (Morinda officinalis)
Dược Liệu Tây Bắc
190.000 ₫

Cây Ngụ (Eucommia) (Eucommia ulmoides)
Thảo Mộc Vĩnh Phúc
155.000 ₫

Hạt Nhân Trần (Hạt Trần) (Plantago asiatica)
Sâm Việt Nam
150.000 ₫

Xuyên Tâm (E Thanh Giá) (Andrographis paniculata)
Dược Liệu Bổ Gan Viện Pháp
118.000 ₫

Nhân Sâm Bắc (Mã Đề) (Pseudostellaria heterophylla)
Dược Liệu Bổ Gan Viện Pháp
320.000 ₫

Rượu Củ Dắm (Địa long) (Rehmannia glutinosa)
Dược Liệu Thể Thao An
145.000 ₫

Rượu Ba Kích Tím (Morinda officinalis)
Dược Liệu Thể Thao An
520.000 ₫
Hoạt chất cùng nhóm (Terpenoid & Tinh dầu)
Các hợp chất tự nhiên khác thuộc nhóm Terpenoid & Tinh dầu.
Tinh dầu thực vật
Tinh dầu là hỗn hợp các hợp chất dễ bay hơi (chủ yếu là monoterpen, sesquiterpen và phenylpropanoid) tích luỹ trong túi tiết hoặc lông tiết của các họ Hoa môi, Gừng, Cam, Long não và Hoa tán.
Menthol
C10H20OMenthol là monoterpenoid vòng no chiếm tỷ lệ cao nhất (50-75%) trong tinh dầu bạc hà nam (Mentha arvensis), kết tinh thành tinh thể không màu mùi thơm the mát.
Cineol (Eucalyptol)
C10H18O1,8-Cineol (eucalyptol) là oxyd monoterpen mùi thơm mát long não, chiếm tỷ lệ chính trong tinh dầu khuynh diệp, tràm gió, thảo quả, sa nhân và riềng.
Andrographolid
C20H30O5Andrographolid là diterpen lacton chính tạo vị đắng đậm đặc trưng ở lá và phần trên mặt đất của cây xuyên tâm liên.
Artemisinin
C15H22O5Artemisinin là sesquiterpen lacton mang cầu nối endoperoxid độc đáo phân lập từ lá cây thanh hao hoa vàng (Artemisia annua) — công trình mang lại giải Nobel Y học năm 2015.
Eugenol
C10H12O2Eugenol là phenylpropanoid thơm nồng chủ đạo trong nụ đinh hương (70-85% tinh dầu), lá hương nhu trắng và lá trầu không.
