
Flavonoid
Flavonoids
Flavonoid là đại gia đình hợp chất polyphenol có khung C6-C3-C6 phân bố rộng khắp ở hoa, lá, quả và nụ cây thuốc Việt Nam, tạo sắc vàng, cam hoặc tím đỏ tự nhiên.

Saponin
Saponins
Saponin là nhóm glycosid có cấu trúc vừa ưa nước vừa ưa dầu nên tạo bọt bền khi lắc với nước, tiêu biểu trong họ Nhân sâm (Araliaceae), bồ kết, mạch môn và cát cánh.

Tinh dầu thực vật
Essential Oils (Volatile Terpenes)
Tinh dầu là hỗn hợp các hợp chất dễ bay hơi (chủ yếu là monoterpen, sesquiterpen và phenylpropanoid) tích luỹ trong túi tiết hoặc lông tiết của các họ Hoa môi, Gừng, Cam, Long não và Hoa tán.

Alkaloid
Alkaloids
Alkaloid là nhóm hợp chất hữu cơ chứa nitơ có tính kiềm và hoạt lực sinh học rất rõ rệt dù ở liều nhỏ, hiện diện trong tâm sen, bình vôi, hoàng liên, cà gai leo, ích mẫu và trinh nữ hoàng cung.

Polysaccharide
Botanical & Fungal Polysaccharides
Polysaccharide dược liệu (đặc biệt là các beta-glucan và heteropolysaccharide) tập trung dồi dào trong nấm linh chi, vân chi, phục linh, hoàng kỳ, kỷ tử, hoài sơn và thạch hộc.

Acid chlorogenic
Chlorogenic acid
Acid chlorogenic là este của acid caffeic và acid quinic, là chỉ tiêu định lượng cốt lõi trong nụ kim ngân hoa, lá atiso, hạt cà phê xanh và vỏ đỗ trọng.

Berberin
Berberine
Berberin là alkaloid isoquinolin bậc bốn có màu vàng tươi và vị rất đắng, phân bố tập trung ở rễ và thân gỗ của hoàng liên, vàng đắng và hoàng bá.

Menthol
L-Menthol
Menthol là monoterpenoid vòng no chiếm tỷ lệ cao nhất (50-75%) trong tinh dầu bạc hà nam (Mentha arvensis), kết tinh thành tinh thể không màu mùi thơm the mát.

Lignan
Lignans
Lignan là nhóm polyphenol tạo thành từ sự trùng hợp hai đơn vị phenylpropanoid, hiện diện nổi bật trong quả ngũ vị tử (schisandrin), diệp hạ châu (phyllanthin, hypophyllanthin), đỗ trọng và liên kiều.

Puerarin
C21H20O9
Puerarin là C-glycosid isoflavon đặc trưng chiếm tỷ lệ cao nhất trong rễ củ sắn dây (Cát căn - Pueraria thomsonii và Pueraria montana).

Rotundin (L-Tetrahydropalmatin)
Rotundine (L-Tetrahydropalmatine)
Rotundin là alkaloid isoquinolin chính chiết xuất từ củ bình vôi (Stephania glabra và các loài Stephania bản địa Việt Nam), đã được đưa vào Dược điển Việt Nam từ sớm.

Cineol (Eucalyptol)
1,8-Cineole (Eucalyptol)
1,8-Cineol (eucalyptol) là oxyd monoterpen mùi thơm mát long não, chiếm tỷ lệ chính trong tinh dầu khuynh diệp, tràm gió, thảo quả, sa nhân và riềng.

Ginsenosid Rb1
Ginsenoside Rb1
Ginsenosid Rb1 thuộc nhóm saponin khung protopanaxadiol có mặt dồi dào trong rễ củ nhân sâm, Sâm Ngọc Linh và sâm Nhật Bản.

Curcumin
C21H20O6
Curcumin là polyphenol diarylheptanoid chính tạo màu vàng cam đặc trưng trong thân rễ các loài thuộc chi Nghệ (Curcuma), chiếm khoảng 2-5% khối lượng khô của nghệ vàng.

Gingerol
6-Gingerol
6-Gingerol là hợp chất phenol cay ấm chủ yếu trong thân rễ gừng tươi (Sinh khương), quyết định hương vị cay nồng tươi mát khi giã hoặc hãm nước nóng.

Andrographolid
Andrographolide
Andrographolid là diterpen lacton chính tạo vị đắng đậm đặc trưng ở lá và phần trên mặt đất của cây xuyên tâm liên.

Quercetin
C15H10O7
Quercetin là flavonol phổ biến hàng đầu trong giới thực vật, tồn tại ở dạng tự do hoặc dạng glycosid trong diếp cá, hành tây, bạch quả và nụ hoè.

Rutin
Rutin (Rutoside)
Rutin (còn gọi là rutosid hay vitamin P) là glycosid flavonoid tạo thành từ aglycon quercetin gắn với disaccharid rutinose, hàm lượng rất cao trong nụ hoa hoè chưa nở (có thể đạt 20-30%).

Artemisinin
C15H22O5
Artemisinin là sesquiterpen lacton mang cầu nối endoperoxid độc đáo phân lập từ lá cây thanh hao hoa vàng (Artemisia annua) — công trình mang lại giải Nobel Y học năm 2015.

Asiaticosid
Asiaticoside
Asiaticosid cùng madecassosid là các saponin triterpenoid đặc trưng tạo nên giá trị dược học của cây rau má (Centella asiatica).

Cordycepin
Cordycepin (3'-Deoxyadenosine)
Cordycepin (3'-deoxyadenosin) là dẫn xuất nucleosid đặc hiệu được phân lập từ nấm đông trùng hạ thảo, đóng vai trò chỉ số vàng đánh giá giá trị sinh học của quả thể nấm.

Ginsenosid Rg1
Ginsenoside Rg1
Ginsenosid Rg1 là saponin khung protopanaxatriol chủ đạo trong Sâm Ngọc Linh, nhân sâm và tam thất bắc, thường được dùng làm chất đánh dấu định lượng chất lượng sâm.

Glycyrrhizin
Glycyrrhizin (Glycyrrhizic acid)
Glycyrrhizin là saponin triterpenoid nhóm oleanan tạo vị ngọt thanh kéo dài gấp khoảng 30-50 lần đường mía trong rễ cam thảo.

Notoginsenosid R1
Notoginsenoside R1
Notoginsenosid R1 là saponin đặc trưng bậc nhất của củ tam thất bắc (Panax notoginseng), phối hợp cùng Rg1 và Rb1 tạo nên bộ chỉ tiêu định lượng chuẩn Dược điển.

Silymarin
Silymarin (Silybin)
Silymarin là phức hợp flavonolignan (chủ yếu gồm silybin A/B, isosilybin, silychristin và silydianin) chiết xuất từ vỏ hạt cây kế sữa (Silybum marianum).

Inulin
(C6H10O5)n
Inulin là chất xơ hoà tan nhóm fructan đóng vai trò chất dự trữ năng lượng thay cho tinh bột ở rễ củ họ Cúc và họ Hoa chuông như cải ô rô, cúc vu, bồ công anh, đảng sâm và ngưu bàng.

Anthocyanin
Anthocyanins
Anthocyanin là nhóm sắc tố flavonoid tan trong nước tạo màu đỏ thẫm, tím biếc hoặc xanh đen ở vỏ đậu đen xanh lòng, quả dâu tằm chín, đài hoa bụp giấm và ba kích tím.

Tanin
Tannins
Tanin là các polyphenol phân tử lượng lớn có vị chát đặc trưng và khả năng kết tủa protein, phổ biến trong búp ổi, lá chè xanh, lá vối, vỏ măng cụt và ngũ bội tử.

Eugenol
C10H12O2
Eugenol là phenylpropanoid thơm nồng chủ đạo trong nụ đinh hương (70-85% tinh dầu), lá hương nhu trắng và lá trầu không.

Iridoid glycosid
Iridoid Glycosides
Iridoid là nhóm monoterpenoid vòng cyclopentan-[c]-pyran thường gắn đường glucose, tiêu biểu như geniposid trong quả dành dành (chi tử), catalpol trong địa hoàng và aucubin trong mã đề, đỗ trọng.

Coumarin
Coumarins
Coumarin là nhóm hợp chất vòng benzopyron có hương thơm dịu tựa cỏ mới cắt, gặp nhiều trong các cây thuốc họ Hoa tán (bạch chỉ, tiền hồ, đương quy) và sài đất (wedelolacton).

Phytosterol
Phytosterols (Plant Sterols)
Phytosterol (như beta-sitosterol, stigmasterol, campesterol) là các sterol cấu trúc màng tế bào thực vật, có nhiều trong râu ngô, hạt bí, ý dĩ, bơ, ngưu tất và bạch tật lê.

Anthraquinon
Anthraquinones
Anthraquinon là nhóm dẫn xuất quinon ba vòng màu vàng cam đến nâu đỏ, đặc trưng trong hạt thảo quyết minh, lá phan tả diệp, muồng trâu, đại hoàng và rễ hà thủ ô đỏ.

Palmatin
Palmatine
Palmatin là alkaloid protoberberin màu vàng cam chủ đạo trong thân rễ hoàng đằng (Fibraurea tinctoria), đồng thời hiện diện cùng berberin trong vàng đắng và hoàng bá.

Linalool
C10H18O
Linalool là rượu monoterpen mạch hở mang hương hoa thanh dịu đặc trưng của hạt mùi già (Coriandrum sativum), hoa oải hương, hoa nhài và một số loài long não.

Acid rosmarinic
Rosmarinic acid
Acid rosmarinic là este polyphenol đặc trưng của các cây thuốc họ Hoa môi (Lamiaceae) như lá tía tô, tía tô đất, hạ khô thảo, đan sâm và oải hương.

Thymol
C10H14O
Thymol là monoterpen phenol tự nhiên đặc trưng trong tinh dầu cỏ xạ hương (Thymus vulgaris) và một số loài thảo mộc họ Hoa môi (Lamiaceae).

Acid ursolic
Ursolic acid
Acid ursolic là triterpenoid năm vòng có mặt trong lớp sáp biểu bì lá và hoa của nhót tây (tỳ bà diệp), mã đề, hạ khô thảo và húng tây.

Gastrodin
C13H18O7
Gastrodin là glycosid phenolic tan trong nước chủ đạo trong thân củ thiên ma (Gastrodia elata), loài lan không diệp lục cộng sinh với nấm Armillaria.

Acid ferulic
Ferulic acid
Acid ferulic là acid hydroxycinnamic gắn trong vách tế bào thực vật, đồng thời là hoạt chất định lượng quan trọng trong rễ đương quy và thân rễ xuyên khung.

Resveratrol
C14H12O3
Resveratrol là hợp chất stilbenoid tự nhiên được thực vật tổng hợp như một phytoalexin bảo vệ mô trước tác nhân bất lợi, gặp nhiều ở cốt khí củ, hà thủ ô đỏ, dâu tằm và vỏ lạc.

Citral
Citral (Geranial & Neral)
Citral là hỗn hợp hai đồng phân aldehyd monoterpen (geranial và neral) chiếm 65-85% tinh dầu sả chanh (Cymbopogon citratus), tạo hương chanh tươi sảng khoái.

Arbutin
C12H16O7
Arbutin là glycosid hydroquinon tự nhiên phân bố trong lá dâu gấu (Arctostaphylos uva-ursi), lá và vỏ quả lê cùng một số loài họ Tai hùm (Bergenia).

Cinnamaldehyd
Cinnamaldehyde
Cinnamaldehyd là hợp chất aldehyd thơm tạo mùi cay ngọt ấm nồng đặc trưng của vỏ quế đơn (Cinnamomum cassia) và quế quan (Cinnamomum verum).

Emodin
C15H10O5
Emodin là dẫn xuất anthraquinon tự nhiên gặp trong rễ hà thủ ô đỏ, cốt khí củ, muồng trâu và phan tả diệp.

Icariin
C33H40O15
Icariin là flavonol glycosid prenyl hoá đặc trưng trong lá các loài dâm dương hoắc (Epimedium koreanum, Epimedium grandiflorum).

Shogaol
6-Shogaol
6-Shogaol hình thành từ quá trình khử nước của gingerol khi gừng được phơi sấy khô hoặc sao ấm thành vị thuốc Can khương, cho độ cay ấm sâu gấp khoảng hai lần gingerol.

Limonen
D-Limonene
D-Limonen là monoterpen vòng chiếm tới 80-95% tinh dầu ép lạnh từ vỏ bưởi, vỏ cam, vỏ quýt và quả thì là.

Naringin
C27H32O14
Naringin là flavanon glycosid tạo vị the đắng đặc trưng ở cùi bưởi, bưởi chùm và thân rễ cây cốt toái bổ (Drynaria roosii).

Hesperidin
C28H34O15
Hesperidin là flavanon glycosid chủ đạo trong lớp vỏ trắng và vỏ ngoài của quả quýt (Trần bì), cam, thanh yên và phật thủ thuộc chi Citrus.

Acid oleanolic
Oleanolic acid
Acid oleanolic là đồng phân cấu trúc của acid ursolic, tồn tại tự do hoặc làm khung aglycon của nhiều saponin trong rễ đinh lăng, ngưu tất, táo đỏ và lá ô liu.

Adenosin
Adenosine
Adenosin là nucleosid nội sinh đồng thời hiện diện tự nhiên với hàm lượng đáng kể trong đông trùng hạ thảo, nấm linh chi và mộc nhĩ đen.

Baicalin
C21H18O11
Baicalin là flavon glucuronid chính chiếm 8-15% trong rễ cây hoàng cầm (Scutellaria baicalensis) và hiện diện trong vỏ cây núc nác.
