
Artemisinin
- Nhóm hoá học
- Terpenoid & Tinh dầu
- Công thức phân tử
- C15H22O5
- Mã PubChem CID
- 68827
- Số loài ghi nhận
- 3 loài dược liệu
Artemisinin là sesquiterpen lacton mang cầu nối endoperoxid độc đáo phân lập từ lá cây thanh hao hoa vàng (Artemisia annua) — công trình mang lại giải Nobel Y học năm 2015.
Cơ chế & Tác dụng ghi nhận
Cầu nối peroxid khi gặp ion sắt trong ký sinh trùng sốt rét tạo gốc tự do tiêu diệt thể vô tính trong hồng cầu; đây là nguyên liệu sản xuất thuốc kê đơn điều trị sốt rét toàn cầu.
Lưu ý an toàn
Không tự ý uống trà thanh hao hoa vàng để phòng hoặc tự chữa sốt rét vì hàm lượng không đủ diệt sạch ký sinh trùng và dễ làm tăng nguy cơ kháng thuốc.
Dược liệu giàu hoạt chất này
Các loài cây thuốc và vị dược liệu có chứa Artemisinin trong hồ sơ thực vật.

Thanh hao hoa vàng
Artemisia annua
Họ Cúc (Asteraceae) · Lá và ngọn mang nụ hoa
Thanh hao hoa vàng, thanh cao hoa vàng, ngải hoa vàng, ngải si (danh pháp hai phần: Artemisia annua) là một loài ngải bản địa của vùng châu Á ôn đới nhưng nay hiện diện nhiều nơi trên thế giới, gồm cả các phần của Bắc Mỹ. Tại Việt Nam, cây thanh hao hoa vàng mọc hoang và được trồ...

Ngải cứu
Artemisia vulgaris
Họ Magnoliopsida (Magnoliopsida) · Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa
Ngải cứu còn có tên thuốc cứu, nhả ngải (tiếng Tày), bắc ngải, danh pháp hai phần: Artemisia vulgaris, là một loài thực vật thuộc họ Cúc (Asteraceae). Ngải cứu là cây thân thảo, sống lâu năm, lá mọc so le, chẻ lông chim, phiến men theo cuống đến tận gốc, dính vào thân như có bẹ, ...

Nhân trần hao
Artemisia capillaris
Họ Magnoliopsida (Magnoliopsida) · Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa
Nhân trần hao (Artemisia capillaris) là loài thực vật dược học thuộc Họ Magnoliopsida (Magnoliopsida), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa, nổi bật với nhóm hoạt chất polyphenol, flavonoid, terpenoid, saponin và các hợp chất chuyển hoá thứ cấp đặc trưng thực vật.
Sản phẩm thảo dược liên quan
Trà thảo mộc, nguyên liệu khô và chế phẩm từ các dược liệu có chứa Artemisinin.
Hoạt chất cùng nhóm (Terpenoid & Tinh dầu)
Các hợp chất tự nhiên khác thuộc nhóm Terpenoid & Tinh dầu.
Tinh dầu thực vật
Tinh dầu là hỗn hợp các hợp chất dễ bay hơi (chủ yếu là monoterpen, sesquiterpen và phenylpropanoid) tích luỹ trong túi tiết hoặc lông tiết của các họ Hoa môi, Gừng, Cam, Long não và Hoa tán.
Menthol
C10H20OMenthol là monoterpenoid vòng no chiếm tỷ lệ cao nhất (50-75%) trong tinh dầu bạc hà nam (Mentha arvensis), kết tinh thành tinh thể không màu mùi thơm the mát.
Cineol (Eucalyptol)
C10H18O1,8-Cineol (eucalyptol) là oxyd monoterpen mùi thơm mát long não, chiếm tỷ lệ chính trong tinh dầu khuynh diệp, tràm gió, thảo quả, sa nhân và riềng.
Andrographolid
C20H30O5Andrographolid là diterpen lacton chính tạo vị đắng đậm đặc trưng ở lá và phần trên mặt đất của cây xuyên tâm liên.
Eugenol
C10H12O2Eugenol là phenylpropanoid thơm nồng chủ đạo trong nụ đinh hương (70-85% tinh dầu), lá hương nhu trắng và lá trầu không.
Iridoid glycosid
Iridoid là nhóm monoterpenoid vòng cyclopentan-[c]-pyran thường gắn đường glucose, tiêu biểu như geniposid trong quả dành dành (chi tử), catalpol trong địa hoàng và aucubin trong mã đề, đỗ trọng.

