Cát sâm và Sâm bố chính đều là những vị 'Nam sâm' tiến vua nức tiếng từ thời Hải Thượng Lãn Ông với ưu điểm lành tính, ngọt mát dưỡng âm sinh tân phù hợp khí hậu nhiệt đới Việt Nam.

Cát sâm (Millettia / Callerya speciosa)
Callerya speciosa
Bộ phận dùng: Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa · Tính vị: Tính bình hơi mát, vị ngọt

Sâm bố chính (Thổ hào sâm)
Abelmoschus sagittifolius
Bộ phận dùng: Đài hoa, lá hoặc rễ · Tính vị: Tính bình, vị ngọt nhạt
Bảng đối chiếu đặc điểm nhận biết
Cát sâm (Millettia / Callerya speciosa)
Họ Đậu (Fabaceae); dây leo gỗ khoẻ, lá kép lông chim lẻ, rễ củ dài mập hoá gỗ dai chắc dưới sỏi đồi.
Sâm bố chính (Thổ hào sâm)
Họ Bông - Đậu bắp (Malvaceae); cây thảo mọc đứng hoặc dựa cao 0,5-1m, hoa 5 cánh màu hồng đỏ tươi rất đẹp.
Cát sâm (Millettia / Callerya speciosa)
Lát cắt tròn hoặc xéo màu vàng ngà, có các vòng xơ gỗ đồng tâm mảnh nhưng nhiều tinh bột thơm ngọt như sắn dây pha cam thảo.
Sâm bố chính (Thổ hào sâm)
Củ hình trụ phân nhánh màu trắng ngà hoặc vàng nhạt trong bóng khi đã đồ chín sấy khô, rất giàu chất nhầy mịn ít xơ gỗ hơn.
Cát sâm (Millettia / Callerya speciosa)
Polysaccharide, isoflavonoid (formononetin, maackiain) và saponin họ Đậu.
Sâm bố chính (Thổ hào sâm)
Hàm lượng chất nhầy mucilage (polysaccharide acid) tới 35-40% cùng phytosterol và acid amin.
Cát sâm (Millettia / Callerya speciosa)
Bổ trung ích khí, nhuận phế thanh nhiệt sinh tân — rất hợp pha trà hoặc sắc cho người ho khan háo khát, mệt mỏi mùa nắng, đau lưng mỏi gối.
Sâm bố chính (Thổ hào sâm)
Bổ tỳ dưỡng phế, sinh tân chỉ khát và nhuận táo; hầm gà hoặc nấu chè cực kỳ êm dịu cho người suy nhược gầy khô, niêm mạc dạ dày nhạy cảm.
Cát sâm (Millettia / Callerya speciosa)
Cạo lớp bần vỏ ngoài, ủ mềm thái lát mỏng rồi sao vàng thơm hoặc tẩm mật sao.
Sâm bố chính (Thổ hào sâm)
Ngâm nước vo gạo một đêm, đồ hơi nước chín trong rồi phơi sấy khô (nếu cần ôn ấm tỳ vị thì chích nước gừng).
| Tiêu chí nhận biết | Cát sâm (Millettia / Callerya speciosa) | Sâm bố chính (Thổ hào sâm) |
|---|---|---|
| Họ thực vật và dáng cây | Họ Đậu (Fabaceae); dây leo gỗ khoẻ, lá kép lông chim lẻ, rễ củ dài mập hoá gỗ dai chắc dưới sỏi đồi. | Họ Bông - Đậu bắp (Malvaceae); cây thảo mọc đứng hoặc dựa cao 0,5-1m, hoa 5 cánh màu hồng đỏ tươi rất đẹp. |
| Đặc điểm rễ củ thái lát khô | Lát cắt tròn hoặc xéo màu vàng ngà, có các vòng xơ gỗ đồng tâm mảnh nhưng nhiều tinh bột thơm ngọt như sắn dây pha cam thảo. | Củ hình trụ phân nhánh màu trắng ngà hoặc vàng nhạt trong bóng khi đã đồ chín sấy khô, rất giàu chất nhầy mịn ít xơ gỗ hơn. |
| Hoạt chất nổi bật | Polysaccharide, isoflavonoid (formononetin, maackiain) và saponin họ Đậu. | Hàm lượng chất nhầy mucilage (polysaccharide acid) tới 35-40% cùng phytosterol và acid amin. |
| Thế mạnh ứng dụng | Bổ trung ích khí, nhuận phế thanh nhiệt sinh tân — rất hợp pha trà hoặc sắc cho người ho khan háo khát, mệt mỏi mùa nắng, đau lưng mỏi gối. | Bổ tỳ dưỡng phế, sinh tân chỉ khát và nhuận táo; hầm gà hoặc nấu chè cực kỳ êm dịu cho người suy nhược gầy khô, niêm mạc dạ dày nhạy cảm. |
| Cách sơ chế truyền thống | Cạo lớp bần vỏ ngoài, ủ mềm thái lát mỏng rồi sao vàng thơm hoặc tẩm mật sao. | Ngâm nước vo gạo một đêm, đồ hơi nước chín trong rồi phơi sấy khô (nếu cần ôn ấm tỳ vị thì chích nước gừng). |
Kinh nghiệm chọn mua thực tế
Người cơ địa nóng trong không hợp dùng Hồng sâm hay Nhân sâm tính ấm rất nên tham khảo hai vị sâm bản địa Cát sâm và Sâm bố chính để bồi dưỡng êm dịu quanh năm.
Kiểm tra nguồn gốc lô hàng, hạn dùng và hồ sơ kiểm nghiệm chất lượng sản phẩm trên sàn.
Tra cứu số lô & chứng từ kiểm nghiệm COASản phẩm dược liệu liên quan trên sàn
Các sản phẩm chính hãng liên quan đến Cát sâm (Millettia / Callerya speciosa) và Sâm bố chính (Thổ hào sâm).
Bài phân biệt dược liệu khác
Xem tất cảBa kích tím · Ba kích trắng / Dây ruột gà
Phân biệt Ba kích tím và Ba kích trắng
Trên thị trường dược liệu ngâm, ba kích tím (loài chuẩn Morinda officinalis có thịt củ ánh tím giàu anthocyanin) và ba kích trắng hoặc các loài Morinda mọc hoang dễ bị nhầm lẫn nếu chỉ nhìn vỏ ngoài.
Sâm Ngọc Linh (Sâm Việt Nam) · Tam thất hoang / Vũ diệp tam thất
Phân biệt Sâm Ngọc Linh và Tam thất hoang
Cả hai đều thuộc chi Panax mang thân rễ có đốt sẹo như đốt trúc khiến người mua rất dễ bị nhầm lẫn với mức chênh lệch giá trị kinh tế rất lớn.
Cà gai leo (Solanum procumbens) · Cà dại hoa trắng (Solanum torvum)
Phân biệt Cà gai leo chuẩn và Cà dại hoa trắng
Cà gai leo và cà dại hoa trắng đều là cây có gai thuộc chi Solanum mọc phổ biến ở nông thôn Việt Nam nhưng hình thái thân, gai và công năng hoàn toàn khác biệt.
Xạ đen (Celastrus hindsii) · Xạ vàng / Dây gối cùng chi
Phân biệt Xạ đen Hoà Bình và Xạ vàng
Trong nhóm cây 'xạ' theo cách gọi của đồng bào Mường Hoà Bình, xạ đen chuẩn (Celastrus hindsii) có hàm lượng polyphenol, flavonoid và quinon đặc trưng cao hơn hẳn các loài xạ vàng mọc lẫn.

