Trên thị trường dược liệu ngâm, ba kích tím (loài chuẩn Morinda officinalis có thịt củ ánh tím giàu anthocyanin) và ba kích trắng hoặc các loài Morinda mọc hoang dễ bị nhầm lẫn nếu chỉ nhìn vỏ ngoài.

Ba kích tím
Morinda officinalis
Bộ phận dùng: Rễ củ đã rút lõi gỗ · Tính vị: Tính hơi ấm, vị cay ngọt

Ba kích trắng / Dây ruột gà
Morinda umbellata
Bộ phận dùng: Rễ, thân dây hoặc quả
Bảng đối chiếu đặc điểm nhận biết
Ba kích tím
Vỏ màu nâu vàng hoặc xám hồng, có các thắt eo tròn đều tự nhiên như chuỗi hạt hoặc đoạn ruột gà mập.
Ba kích trắng / Dây ruột gà
Vỏ màu vàng nhạt đến trắng xám, thân củ thường suôn thẳng hơn, ít đốt thắt sâu và lớp thịt mỏng hơn.
Ba kích tím
Thịt củ dày, bẻ ra hoặc phơi héo chuyển dần sang ánh tím hoa cà đến tím sẫm rất rõ nét.
Ba kích trắng / Dây ruột gà
Thịt củ màu trắng ngà hoặc vàng nhạt, khi bẻ để ngoài không khí hầu như không lên sắc tím.
Ba kích tím
Sau 2-3 tháng ngâm cho màu tím than ánh hồng tự nhiên rất đẹp mắt, mùi thơm dịu ngọt.
Ba kích trắng / Dây ruột gà
Dịch ngâm chỉ chuyển màu vàng nhạt hoặc nâu vàng nhạt, vị nhạt hơn.
Ba kích tím
Hàm lượng oligosaccharid (bajijiasu), iridoid glycosid, phytosterol và sắc tố anthocyanin cao hơn.
Ba kích trắng / Dây ruột gà
Vẫn có nhóm anthraquinon và đường đa cơ bản nhưng tổng hàm lượng chất chiết thấp hơn loài tím chọn giống.
Ba kích tím
Đều bắt buộc đập dập nhẹ tách bỏ hoàn toàn phần lõi gỗ cứng ở giữa trước khi sắc hay ngâm.
Ba kích trắng / Dây ruột gà
Cũng bắt buộc rút sạch lõi gỗ cứng ở tâm rễ trước khi chế biến.
| Tiêu chí nhận biết | Ba kích tím | Ba kích trắng / Dây ruột gà |
|---|---|---|
| Vỏ ngoài và hình dáng rễ | Vỏ màu nâu vàng hoặc xám hồng, có các thắt eo tròn đều tự nhiên như chuỗi hạt hoặc đoạn ruột gà mập. | Vỏ màu vàng nhạt đến trắng xám, thân củ thường suôn thẳng hơn, ít đốt thắt sâu và lớp thịt mỏng hơn. |
| Màu thịt củ bên trong | Thịt củ dày, bẻ ra hoặc phơi héo chuyển dần sang ánh tím hoa cà đến tím sẫm rất rõ nét. | Thịt củ màu trắng ngà hoặc vàng nhạt, khi bẻ để ngoài không khí hầu như không lên sắc tím. |
| Màu dịch khi ngâm ủ | Sau 2-3 tháng ngâm cho màu tím than ánh hồng tự nhiên rất đẹp mắt, mùi thơm dịu ngọt. | Dịch ngâm chỉ chuyển màu vàng nhạt hoặc nâu vàng nhạt, vị nhạt hơn. |
| Hoạt chất nổi bật | Hàm lượng oligosaccharid (bajijiasu), iridoid glycosid, phytosterol và sắc tố anthocyanin cao hơn. | Vẫn có nhóm anthraquinon và đường đa cơ bản nhưng tổng hàm lượng chất chiết thấp hơn loài tím chọn giống. |
| Yêu cầu sơ chế bắt buộc | Đều bắt buộc đập dập nhẹ tách bỏ hoàn toàn phần lõi gỗ cứng ở giữa trước khi sắc hay ngâm. | Cũng bắt buộc rút sạch lõi gỗ cứng ở tâm rễ trước khi chế biến. |
Kinh nghiệm chọn mua thực tế
Chọn củ ba kích tím bánh tẻ đường kính 0,8-1,5cm đã rút sạch lõi, cắn thử thịt củ có vị ngọt nhẹ hơi chát hậu, không có mùi chua mốc hay phẩm màu nhuộm loang ra tay ướt.
Kiểm tra nguồn gốc lô hàng, hạn dùng và hồ sơ kiểm nghiệm chất lượng sản phẩm trên sàn.
Tra cứu số lô & chứng từ kiểm nghiệm COASản phẩm dược liệu liên quan trên sàn
Các sản phẩm chính hãng liên quan đến Ba kích tím và Ba kích trắng / Dây ruột gà.
Bài phân biệt dược liệu khác
Xem tất cảSâm Ngọc Linh (Sâm Việt Nam) · Tam thất hoang / Vũ diệp tam thất
Phân biệt Sâm Ngọc Linh và Tam thất hoang
Cả hai đều thuộc chi Panax mang thân rễ có đốt sẹo như đốt trúc khiến người mua rất dễ bị nhầm lẫn với mức chênh lệch giá trị kinh tế rất lớn.
Cà gai leo (Solanum procumbens) · Cà dại hoa trắng (Solanum torvum)
Phân biệt Cà gai leo chuẩn và Cà dại hoa trắng
Cà gai leo và cà dại hoa trắng đều là cây có gai thuộc chi Solanum mọc phổ biến ở nông thôn Việt Nam nhưng hình thái thân, gai và công năng hoàn toàn khác biệt.
Xạ đen (Celastrus hindsii) · Xạ vàng / Dây gối cùng chi
Phân biệt Xạ đen Hoà Bình và Xạ vàng
Trong nhóm cây 'xạ' theo cách gọi của đồng bào Mường Hoà Bình, xạ đen chuẩn (Celastrus hindsii) có hàm lượng polyphenol, flavonoid và quinon đặc trưng cao hơn hẳn các loài xạ vàng mọc lẫn.
Nấm Lim Xanh tự nhiên · Nấm Linh Chi đỏ nuôi trồng chuẩn
Phân biệt Nấm Lim Xanh rừng và Nấm Linh Chi đỏ nuôi trồng
Nấm lim xanh bản chất là loài linh chi đặc hữu mọc trên thân và rễ gỗ lim xanh mục trong rừng nguyên sinh Trường Sơn - Tây Nguyên, mang hình thái hoang dã khác rõ với linh chi nuôi trồng trên giá thể mùn cưa chuẩn hoá.


