Phân biệt Sinh khương (Gừng tươi) và Can khương (Gừng khô)

Một củ gừng hai vị thuốc: sự chuyển hoá từ gingerol sang shogaol thay đổi hẳn hướng tác dụng

Trong bào chế Đông y cổ truyền, gừng tươi (Sinh khương) và gừng già phơi sấy khô (Can khương) tuy xuất phát từ cùng cây Zingiber officinale nhưng được dùng như hai vị thuốc riêng biệt ('Sinh khương tẩu biểu, Can khương thủ trung').

Sinh khương (Gừng tươi)

Sinh khương (Gừng tươi)

Zingiber officinale

Bộ phận dùng: Thân rễ tươi hoặc sấy khô · Tính vị: Tính ấm (gừng tươi) đến tính nhiệt (gừng khô), vị cay

Can khương (Gừng già sấy khô)

Can khương (Gừng già sấy khô)

Zingiber officinale

Bộ phận dùng: Thân rễ tươi hoặc sấy khô · Tính vị: Tính ấm (gừng tươi) đến tính nhiệt (gừng khô), vị cay

Bảng đối chiếu đặc điểm nhận biết

Trạng thái chế biến và tính vị

Sinh khương (Gừng tươi)

Thân rễ tươi mọng nước; vị cay thơm, tính hơi ấm (tân vi ôn).

Can khương (Gừng già sấy khô)

Thân rễ gừng già thu hoạch cuối đông thái lát hoặc nguyên củ sấy khô chắc bột; vị cay nồng sâu, tính nhiệt (tân nhiệt).

Biến đổi hoạt chất hoá học

Sinh khương (Gừng tươi)

Giàu tinh dầu bay hơi nhanh (zingiberen) và hợp chất 6-gingerol.

Can khương (Gừng già sấy khô)

Quá trình sấy nhiệt tách nước chuyển hoá một phần lớn gingerol thành 6-shogaol có độ cay ấm mạnh gấp đôi.

Hướng tác động theo Đông y

Sinh khương (Gừng tươi)

Thiên về phát tán ra ngoài biểu (Tẩu mà không thủ): giải cảm phong hàn, làm ra mồ hôi nhẹ, cầm nôn (chỉ ẩu) và giải độc bán hạ, cua cá.

Can khương (Gừng già sấy khô)

Thiên về giữ ấm sâu ở trung tiêu (Thủ mà không tẩu): ôn trung tán hàn sâu, hồi dương thông mạch, ôn phế hoá ẩm lạnh.

Tình huống sử dụng điển hình

Sinh khương (Gừng tươi)

Cảm lạnh mới dầm mưa, buồn nôn say tàu xe, thêm vào nồi canh rau tính hàn.

Can khương (Gừng già sấy khô)

Đau bụng lạnh tiêu chảy phân sống do tỳ vị hư hàn, tay chân giá lạnh mùa đông, ho đờm trắng loãng lâu ngày.

Bào khương / Thán khương mở rộng

Sinh khương (Gừng tươi)

Nướng gừng tươi cháy xém vỏ gọi là Ôi khương giúp hoà trung chỉ ẩu êm hơn.

Can khương (Gừng già sấy khô)

Sao Can khương phồng đen ngoài vàng sẫm trong (Bào khương) chuyên dùng ôn kinh cầm máu do hư hàn.

Kinh nghiệm chọn mua thực tế

Khi mua Can khương khô tại hiệu thuốc Đông y, chọn phiến dày nặng chắc nhiều bột mịn màu vàng trắng tự nhiên, bẻ gãy dậy mùi cay thơm nồng, tránh loại xốp nhẹ nhiều xơ rỗng.

Kiểm tra nguồn gốc lô hàng, hạn dùng và hồ sơ kiểm nghiệm chất lượng sản phẩm trên sàn.

Tra cứu số lô & chứng từ kiểm nghiệm COA

Bài phân biệt dược liệu khác

Xem tất cả