Khi đã gọt vỏ sấy khô thái phiến trắng tinh, Hoài sơn và Cát căn (thậm chí lát khoai mì) nhìn thoáng qua khá giống nhau nhưng một vị chuyên kiện tỳ cố thận tính bình, vị kia chuyên phát tán giải cơ tính mát.

Hoài sơn / Củ mài (Dioscorea)
Dioscorea persimilis
Bộ phận dùng: Thân rễ (củ) · Tính vị: Tính bình, vị ngọt bùi

Cát căn / Củ sắn dây (Pueraria)
Pueraria thomsonii
Bộ phận dùng: Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa · Tính vị: Tính mát, vị ngọt cay
Bảng đối chiếu đặc điểm nhận biết
Hoài sơn / Củ mài (Dioscorea)
Phiến tròn hoặc vát cực kỳ mịn đặc như ngà voi, bẻ gãy giòn phẳng phiu có nhiều bột trắng mịn bám tay, không lộ xơ gỗ đồng tâm.
Cát căn / Củ sắn dây (Pueraria)
Phiến vuông hoặc chữ nhật dày có các vòng xơ sợi đồng tâm rất rõ trên mặt cắt, chất xốp nhẹ và dai nhiều xơ hơn.
Hoài sơn / Củ mài (Dioscorea)
Nhai thấy dẻo dính nhớt đặc trưng (do giàu mucopolysaccharide - chất nhầy), vị ngọt thanh bùi dịu không chua.
Cát căn / Củ sắn dây (Pueraria)
Nhai thấy bở bột kèm nhiều xơ bã dai, vị hơi ngọt mát nhưng không có độ nhớt dẻo dính.
Hoài sơn / Củ mài (Dioscorea)
Ninh chín miếng củ vẫn giữ nguyên hình dáng dẻo bùi trong trẻo, nước sánh nhẹ.
Cát căn / Củ sắn dây (Pueraria)
Đun lâu phần tinh bột tan đục ra nước, để lại khung xơ sợi của củ sắn dây.
Hoài sơn / Củ mài (Dioscorea)
Tính bình, vị ngọt; chuyên bổ Tỳ, dưỡng Phế và cố Thận sáp tinh (dùng cho tỳ hư tiêu chảy, tiểu đêm, suy nhược).
Cát căn / Củ sắn dây (Pueraria)
Tính mát, vị ngọt cay; chuyên giải cơ thoái nhiệt, sinh tân chỉ khát và thư cân vùng cổ vai gáy.
Hoài sơn / Củ mài (Dioscorea)
Hoài sơn sấy mộc chuẩn có màu trắng ngà hơi ngả kem nhẹ và vị ngọt tự nhiên; hàng trắng phau bóng loáng vị chua là đã xông diêm sinh.
Cát căn / Củ sắn dây (Pueraria)
Cát căn mộc cũng có màu trắng xám ngà tự nhiên và mùi thơm bột sắn nhẹ.
| Tiêu chí nhận biết | Hoài sơn / Củ mài (Dioscorea) | Cát căn / Củ sắn dây (Pueraria) |
|---|---|---|
| Cấu trúc bề mặt lát cắt khô | Phiến tròn hoặc vát cực kỳ mịn đặc như ngà voi, bẻ gãy giòn phẳng phiu có nhiều bột trắng mịn bám tay, không lộ xơ gỗ đồng tâm. | Phiến vuông hoặc chữ nhật dày có các vòng xơ sợi đồng tâm rất rõ trên mặt cắt, chất xốp nhẹ và dai nhiều xơ hơn. |
| Cảm giác khi nhai thử miếng khô | Nhai thấy dẻo dính nhớt đặc trưng (do giàu mucopolysaccharide - chất nhầy), vị ngọt thanh bùi dịu không chua. | Nhai thấy bở bột kèm nhiều xơ bã dai, vị hơi ngọt mát nhưng không có độ nhớt dẻo dính. |
| Phản ứng khi nấu với nước sôi | Ninh chín miếng củ vẫn giữ nguyên hình dáng dẻo bùi trong trẻo, nước sánh nhẹ. | Đun lâu phần tinh bột tan đục ra nước, để lại khung xơ sợi của củ sắn dây. |
| Tính vị và Công năng Đông y | Tính bình, vị ngọt; chuyên bổ Tỳ, dưỡng Phế và cố Thận sáp tinh (dùng cho tỳ hư tiêu chảy, tiểu đêm, suy nhược). | Tính mát, vị ngọt cay; chuyên giải cơ thoái nhiệt, sinh tân chỉ khát và thư cân vùng cổ vai gáy. |
| Nhận biết hàng xông lưu huỳnh | Hoài sơn sấy mộc chuẩn có màu trắng ngà hơi ngả kem nhẹ và vị ngọt tự nhiên; hàng trắng phau bóng loáng vị chua là đã xông diêm sinh. | Cát căn mộc cũng có màu trắng xám ngà tự nhiên và mùi thơm bột sắn nhẹ. |
Kinh nghiệm chọn mua thực tế
Thử nhấm một góc nhỏ lát Hoài sơn: nếu thấy vị chua ở đầu lưỡi thay vì vị ngọt bùi dẻo nhớt thì không nên mua vì dược liệu đã bị xử lý lưu huỳnh để tẩy trắng chống mốc.
Kiểm tra nguồn gốc lô hàng, hạn dùng và hồ sơ kiểm nghiệm chất lượng sản phẩm trên sàn.
Tra cứu số lô & chứng từ kiểm nghiệm COASản phẩm dược liệu liên quan trên sàn
Các sản phẩm chính hãng liên quan đến Hoài sơn / Củ mài (Dioscorea) và Cát căn / Củ sắn dây (Pueraria).
Bài phân biệt dược liệu khác
Xem tất cảBa kích tím · Ba kích trắng / Dây ruột gà
Phân biệt Ba kích tím và Ba kích trắng
Trên thị trường dược liệu ngâm, ba kích tím (loài chuẩn Morinda officinalis có thịt củ ánh tím giàu anthocyanin) và ba kích trắng hoặc các loài Morinda mọc hoang dễ bị nhầm lẫn nếu chỉ nhìn vỏ ngoài.
Sâm Ngọc Linh (Sâm Việt Nam) · Tam thất hoang / Vũ diệp tam thất
Phân biệt Sâm Ngọc Linh và Tam thất hoang
Cả hai đều thuộc chi Panax mang thân rễ có đốt sẹo như đốt trúc khiến người mua rất dễ bị nhầm lẫn với mức chênh lệch giá trị kinh tế rất lớn.
Cà gai leo (Solanum procumbens) · Cà dại hoa trắng (Solanum torvum)
Phân biệt Cà gai leo chuẩn và Cà dại hoa trắng
Cà gai leo và cà dại hoa trắng đều là cây có gai thuộc chi Solanum mọc phổ biến ở nông thôn Việt Nam nhưng hình thái thân, gai và công năng hoàn toàn khác biệt.
Xạ đen (Celastrus hindsii) · Xạ vàng / Dây gối cùng chi
Phân biệt Xạ đen Hoà Bình và Xạ vàng
Trong nhóm cây 'xạ' theo cách gọi của đồng bào Mường Hoà Bình, xạ đen chuẩn (Celastrus hindsii) có hàm lượng polyphenol, flavonoid và quinon đặc trưng cao hơn hẳn các loài xạ vàng mọc lẫn.

