Dược liệu Tarenna mollissima (họ Cà phê) (Tarenna mollissima)
Dược liệu Tarenna mollissima (họ Cà phê) (Tarenna mollissima)Ảnh: Toby Y · CC BY · Nguồn gốc
Dược liệu Việt NamVần D

Dược liệu Tarenna mollissima (họ Cà phê)

Tarenna mollissima

Dược liệu Tarenna mollissima (họ Cà phê) (Tarenna mollissima) là loài thực vật dược học thuộc Họ Cà phê (Rubiaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là rễ, thân dây hoặc quả, nổi bật với nhóm hoạt chất iridoid glycosid, anthraquinon, alkaloid indol/quinolin và triterpen.

Họ thực vật
Họ Cà phê (Rubiaceae)
Bộ phận dùng
Rễ, thân dây hoặc quả
Nhóm hoạt chất chính
Iridoid glycosid, anthraquinon, alkaloid indol/quinolin và triterpen

1. Tổng quan và danh pháp

Dược liệu Tarenna mollissima (họ Cà phê) (danh pháp khoa học: Tarenna mollissima) là đại diện có giá trị dược liệu thuộc chi Tarenna, Họ Cà phê (Rubiaceae). Trong hệ thống phân loại của Thư viện Dược liệu Herbal.vn, loài này được xếp vào nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á.

Tên gọi khác và đồng danh: Tarenna mollissima.

2. Phân loại thực vật học và họ hàng

Theo hệ thống phân loại thực vật hiện đại, Dược liệu Tarenna mollissima (họ Cà phê) mang danh pháp hai phần chuẩn là Tarenna mollissima, trực thuộc Chi Tarenna (Tarenna) nằm trong Họ Cà phê (Rubiaceae).

Các loài cùng chi Tarenna và cùng Họ Cà phê thường chia sẻ nhiều đặc điểm hình thái cơ quan sinh sản cũng như các khung chuyển hoá thứ cấp tương đồng, giúp định hướng nghiên cứu dược lý và kiểm nghiệm dược liệu.

3. Đặc điểm nhận diện và phân bố sinh thái

Trong tự nhiên và canh tác dược liệu, việc nhận diện chính xác Tarenna mollissima dựa trên cấu trúc lá, kiểu cụm hoa, quả và đặc điểm giải phẫu bộ phận dùng (rễ, thân dây hoặc quả) nhằm tránh nhầm lẫn với các loài gần gũi trong cùng chi Tarenna.

Loài thích nghi tốt với điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, phân bố từ vùng trung du, miền núi đến các vườn bảo tồn cây thuốc.

4. Bộ phận dùng và thành phần hoá học

  • Bộ phận dùng chính: Rễ, thân dây hoặc quả.
  • Nhóm hoạt chất ghi nhận: Iridoid glycosid, anthraquinon, alkaloid indol/quinolin và triterpen.
  • Thu hái và sơ chế: Thu hoạch vào thời kỳ tích luỹ hàm lượng hoạt chất cao nhất trong năm, làm sạch tạp chất, phơi âm can hoặc sấy ở nhiệt độ kiểm soát để bảo toàn các hợp chất nhạy nhiệt và tinh dầu tự nhiên.

5. Công dụng truyền thống và ứng dụng thực tiễn

Trong tri thức thảo dược truyền thống và tài liệu thực vật dược học, Dược liệu Tarenna mollissima (họ Cà phê) (Tarenna mollissima) được ghi nhận sử dụng bộ phận rễ, thân dây hoặc quả trong chăm sóc sức khoẻ, chế biến trà thảo mộc hoặc chiết xuất hoạt chất tự nhiên.

Các nhóm ứng dụng tiêu biểu: Thanh nhiệt & Mát gan, Xương khớp & Phong thấp, Dược liệu ngâm & Đại bổ.

6. Góc nhìn dược học hiện đại

Các nghiên cứu thực vật dược (phytochemistry & ethnopharmacology) đối với chi Tarenna và Họ Cà phê tập trung đánh giá hoạt tính sinh học của nhóm iridoid glycosid, anthraquinon, alkaloid indol/quinolin và triterpen, bao gồm khả năng chống oxy hoá, bảo vệ tế bào và tiềm năng chuẩn hoá dịch chiết trong các dạng bào chế hiện đại như trà túi lọc, cao khô định chuẩn, viên nang thảo dược và sản phẩm chăm sóc cá nhân.

7. Lưu ý an toàn và bảo tồn

  • Sử dụng đúng loài đã được định danh khoa học (Tarenna mollissima), đúng bộ phận dùng và nguồn gốc rõ ràng, không dùng dược liệu ẩm mốc hoặc không rõ xuất xứ.
  • Phụ nữ đang mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ và người đang sử dụng phác đồ thuốc kê đơn cần tham vấn ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn trước khi dùng.

Khi thu hái và sử dụng cần tuân thủ nguyên tắc khai thác bền vững, ưu tiên nguồn nguyên liệu từ các vùng trồng dược liệu kiểm soát chất lượng.

Khuyến cáo chuyên môn & An toàn sử dụng

Nội dung chuyên khảo trong Thư viện Dược liệu Herbal.vn được tổng hợp từ các tài liệu phân loại thực vật học và dược học nhằm mục đích tra cứu, học thuật và tham khảo thông tin. Thông tin này không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ, thầy thuốc chuyên khoa.

Dược liệu cùng Họ hàng (Họ Cà phê)

Các loài có quan hệ phân loại thực vật gần gũi với Dược liệu Tarenna mollissima (họ Cà phê).

Xem toàn bộ họ →
Tarenna depauperata
Thuốc Nam

Dược liệu Tarenna depauperata (họ Cà phê)

Tarenna depauperata

Họ Cà phê · Rễ, thân dây hoặc quả

Dược liệu Tarenna depauperata (họ Cà phê) (Tarenna depauperata) là loài thực vật dược học thuộc Họ Cà phê (Rubiaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là rễ, thân dây hoặc quả, nổi bật với nhóm hoạt chất iridoid glycosid, anthraquinon, alkaloid indol/quinolin và triterpen.

Xương khớp & Phong thấpThanh nhiệt & Mát gan
Dược liệu Tarenna attenuata (họ Cà phê)
Đông dược

Dược liệu Tarenna attenuata (họ Cà phê)

Tarenna attenuata

Họ Cà phê · Rễ, thân dây hoặc quả

Dược liệu Tarenna attenuata (họ Cà phê) (Tarenna attenuata) là loài thực vật dược học thuộc Họ Cà phê (Rubiaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là rễ, thân dây hoặc quả, nổi bật với nhóm hoạt chất iridoid glycosid, anthraquinon, alkaloid indol/quinolin và triterpen.

Xương khớp & Phong thấpThanh nhiệt & Mát gan
Cà phê vối
Thuốc Nam

Cà phê vối

Coffea canephora

Họ Cà phê · Rễ, thân dây hoặc quả

Xem những nghĩa khác của cà phê tại trang Cà phê (định hướng) Cà phê vối (danh pháp hai phần: Coffea canephora hoặc Coffea robusta) là cây quan trọng thứ hai trong các loài cà phê. Khoảng 39% các sản phẩm cà phê được sản xuất từ loại cà phê này. Nước xuất khẩu cà phê vối lớn nhất...

Xương khớp & Phong thấpThanh nhiệt & Mát gan
Cà phê chè
Thuốc Nam

Cà phê chè

Coffea arabica

Họ Cà phê · Rễ, thân dây hoặc quả

Cà phê chè là tên gọi theo tiếng Việt của loài cà phê Arabica có tên khoa học theo danh pháp hai phần là: Coffea arabica, do loài cà phê này có lá nhỏ, cây có một số đặc điểm hình thái giống như cây chè - một loài cây công nghiệp phổ biến ở Việt Nam. Cà phê chè có hai loại: cà ph...

Xương khớp & Phong thấpThanh nhiệt & Mát gan