Dược liệu Eranthemum pulchellum (họ Ô rô) (Eranthemum pulchellum)
Dược liệu Eranthemum pulchellum (họ Ô rô) (Eranthemum pulchellum)Ảnh: swanand kesari · CC BY-NC · Nguồn gốc
Dược liệu Việt NamVần D

Dược liệu Eranthemum pulchellum (họ Ô rô)

Eranthemum pulchellum

Dược liệu Eranthemum pulchellum (họ Ô rô) (Eranthemum pulchellum) là loài thực vật dược học thuộc Họ Ô rô (Acanthaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là toàn cây trên mặt đất hoặc lá, nổi bật với nhóm hoạt chất diterpen lacton (andrographolid), flavonoid, iridoid và phytosterol.

Họ thực vật
Họ Ô rô (Acanthaceae)
Bộ phận dùng
Toàn cây trên mặt đất hoặc lá
Nhóm hoạt chất chính
Diterpen lacton (andrographolid), flavonoid, iridoid và phytosterol

1. Tổng quan và danh pháp

Dược liệu Eranthemum pulchellum (họ Ô rô) (danh pháp khoa học: Eranthemum pulchellum) là đại diện có giá trị dược liệu thuộc chi Eranthemum, Họ Ô rô (Acanthaceae). Trong hệ thống phân loại của Thư viện Dược liệu Herbal.vn, loài này được xếp vào nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á.

Tên gọi khác và đồng danh: Eranthemum pulchellum.

2. Phân loại thực vật học và họ hàng

Theo hệ thống phân loại thực vật hiện đại, Dược liệu Eranthemum pulchellum (họ Ô rô) mang danh pháp hai phần chuẩn là Eranthemum pulchellum, trực thuộc Chi Eranthemum (Eranthemum) nằm trong Họ Ô rô (Acanthaceae).

Các loài cùng chi Eranthemum và cùng Họ Ô rô thường chia sẻ nhiều đặc điểm hình thái cơ quan sinh sản cũng như các khung chuyển hoá thứ cấp tương đồng, giúp định hướng nghiên cứu dược lý và kiểm nghiệm dược liệu.

3. Đặc điểm nhận diện và phân bố sinh thái

Trong tự nhiên và canh tác dược liệu, việc nhận diện chính xác Eranthemum pulchellum dựa trên cấu trúc lá, kiểu cụm hoa, quả và đặc điểm giải phẫu bộ phận dùng (toàn cây trên mặt đất hoặc lá) nhằm tránh nhầm lẫn với các loài gần gũi trong cùng chi Eranthemum.

Loài thích nghi tốt với điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, phân bố từ vùng trung du, miền núi đến các vườn bảo tồn cây thuốc.

4. Bộ phận dùng và thành phần hoá học

  • Bộ phận dùng chính: Toàn cây trên mặt đất hoặc lá.
  • Nhóm hoạt chất ghi nhận: Diterpen lacton (andrographolid), flavonoid, iridoid và phytosterol.
  • Thu hái và sơ chế: Thu hoạch vào thời kỳ tích luỹ hàm lượng hoạt chất cao nhất trong năm, làm sạch tạp chất, phơi âm can hoặc sấy ở nhiệt độ kiểm soát để bảo toàn các hợp chất nhạy nhiệt và tinh dầu tự nhiên.

5. Công dụng truyền thống và ứng dụng thực tiễn

Trong tri thức thảo dược truyền thống và tài liệu thực vật dược học, Dược liệu Eranthemum pulchellum (họ Ô rô) (Eranthemum pulchellum) được ghi nhận sử dụng bộ phận toàn cây trên mặt đất hoặc lá trong chăm sóc sức khoẻ, chế biến trà thảo mộc hoặc chiết xuất hoạt chất tự nhiên.

Các nhóm ứng dụng tiêu biểu: Thanh nhiệt & Mát gan, Tăng cường đề kháng, Hô hấp & Dịu cổ họng.

6. Góc nhìn dược học hiện đại

Các nghiên cứu thực vật dược (phytochemistry & ethnopharmacology) đối với chi Eranthemum và Họ Ô rô tập trung đánh giá hoạt tính sinh học của nhóm diterpen lacton (andrographolid), flavonoid, iridoid và phytosterol, bao gồm khả năng chống oxy hoá, bảo vệ tế bào và tiềm năng chuẩn hoá dịch chiết trong các dạng bào chế hiện đại như trà túi lọc, cao khô định chuẩn, viên nang thảo dược và sản phẩm chăm sóc cá nhân.

7. Lưu ý an toàn và bảo tồn

  • Sử dụng đúng loài đã được định danh khoa học (Eranthemum pulchellum), đúng bộ phận dùng và nguồn gốc rõ ràng, không dùng dược liệu ẩm mốc hoặc không rõ xuất xứ.
  • Phụ nữ đang mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ và người đang sử dụng phác đồ thuốc kê đơn cần tham vấn ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn trước khi dùng.

Khi thu hái và sử dụng cần tuân thủ nguyên tắc khai thác bền vững, ưu tiên nguồn nguyên liệu từ các vùng trồng dược liệu kiểm soát chất lượng.

Khuyến cáo chuyên môn & An toàn sử dụng

Nội dung chuyên khảo trong Thư viện Dược liệu Herbal.vn được tổng hợp từ các tài liệu phân loại thực vật học và dược học nhằm mục đích tra cứu, học thuật và tham khảo thông tin. Thông tin này không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ, thầy thuốc chuyên khoa.

Dược liệu cùng Họ hàng (Họ Ô rô)

Các loài có quan hệ phân loại thực vật gần gũi với Dược liệu Eranthemum pulchellum (họ Ô rô).

Xem toàn bộ họ →
Eranthemum austrosinensis
Đông dược

Eranthemum austrosinensis

Eranthemum austrosinense

Họ Ô rô · Toàn cây trên mặt đất hoặc lá

Eranthemum austrosinensis (Eranthemum austrosinense) là loài thực vật dược học thuộc Họ Ô rô (Acanthaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là toàn cây trên mặt đất hoặc lá, nổi bật với nhóm hoạt chất diterpen lacton (andrographolid), flavonoid, iridoid và phytosterol.

Hô hấp & Dịu cổ họngTăng cường đề kháng
Ô rô hoa tím
Thuốc Nam

Ô rô hoa tím

Acanthus ilicifolius

Họ Ô rô · Toàn cây trên mặt đất hoặc lá

Ô rô hoa tím hay Ô rô nước (danh pháp hai phần: Acanthus ilicifolius) là một loài thực vật thuộc chi ô rô, bản địa Ấn Độ và Sri Lanka. Nó là loài cây bụi nhỏ mọc dọc theo hồ và đầm lầy vùng cửa sông nước lợ và bờ biển. Nó được sử dụng làm thuốc trị bệnh hen suyễn và bệnh thấp khớ...

Hô hấp & Dịu cổ họngTăng cường đề kháng
Mắm ổi
Thuốc Nam

Mắm ổi

Avicennia marina

Họ Ô rô · Toàn cây trên mặt đất hoặc lá

Mắm ổi (Avicennia marina) là một loài thuộc thực vật ngập mặn thuộc chi Mắm. Loài này phân bố ở vùng bãi triều ở các cửa sông ven biển. Sách tra cứu tên cây cỏ Việt Nam của TS Võ Văn Chi, NXB Giáo dục, 2007, còn ghi tên gọi khác của loài này là mắm đen, trong khi một số tài liệu ...

Hô hấp & Dịu cổ họngTăng cường đề kháng
Dây bông xanh
Thuốc Nam

Dây bông xanh

Thunbergia grandiflora

Họ Ô rô · Toàn cây trên mặt đất hoặc lá

Dây bông xanh còn có các tên: bông báo, cát đằng hoa to, đại hoa sơn khiên ngưu, đại hoa lão nha chủy (danh pháp hai phần: Thunbergia grandiflora Roxb.); là một loài thực vật có hoa thuộc họ Ô rô (Acanthaceae). Đây là loài bản địa của Trung Quốc, Ấn Độ, Đông Dương và Myanmar và c...

Hô hấp & Dịu cổ họngTăng cường đề kháng
Xuân tiết
Đông dược

Xuân tiết

Justicia adhatoda

Họ Ô rô · Toàn cây trên mặt đất hoặc lá

Xuân tiết (Justicia adhatoda) là loài thực vật dược học thuộc Họ Ô rô (Acanthaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là toàn cây trên mặt đất hoặc lá, nổi bật với nhóm hoạt chất diterpen lacton (andrographolid), flavonoid, iridoid và phytosterol.

Giảm ho & Làm dịu cổ họngHô hấp & Dịu cổ họng
Mấm đen
Thuốc Nam

Mấm đen

Avicennia officinalis

Họ Ô rô · Toàn cây trên mặt đất hoặc lá

Mắm đen hay mắm lưỡi đòng (danh pháp hai phần: Avicennia officinalis) là một loài thuộc thực vật ngập mặn. Cây con mọc thành bụi, thấp, khi trưởng thành nó thân gỗ cao đến 15 m đôi khi đến 30 m. Các lá xanh bóng dài 10 cm, rộng 5 cm. Có hoa lớn nhất trong chi Mắm, với đường kính ...

Hô hấp & Dịu cổ họngTăng cường đề kháng