Cổ quả asiaticum (Trachelospermum asiaticum) (Trachelospermum asiaticum)
Cổ quả asiaticum (Trachelospermum asiaticum) (Trachelospermum asiaticum)Ảnh: 貞如 · CC BY-NC · Nguồn gốc
Dược liệu Việt NamVần C

Cổ quả asiaticum (Trachelospermum asiaticum)

Trachelospermum asiaticum

Cổ quả asiaticum (Trachelospermum asiaticum) (Trachelospermum asiaticum) là loài thực vật dược học thuộc Họ Trúc đào (Apocynaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là lá, vỏ thân hoặc rễ, nổi bật với nhóm hoạt chất alkaloid indol, glycosid tim, pregnan glycosid và triterpenoid.

Bộ phận dùng
Lá, vỏ thân hoặc rễ
Nhóm hoạt chất chính
Alkaloid indol, glycosid tim, pregnan glycosid và triterpenoid

1. Tổng quan và danh pháp

Cổ quả asiaticum (Trachelospermum asiaticum) (danh pháp khoa học: Trachelospermum asiaticum) là đại diện có giá trị dược liệu thuộc chi Trachelospermum, Họ Trúc đào (Apocynaceae). Trong hệ thống phân loại của Thư viện Dược liệu Herbal.vn, loài này được xếp vào nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á.

Tên gọi khác và đồng danh: Trachelospermum asiaticum.

2. Phân loại thực vật học và họ hàng

Theo hệ thống phân loại thực vật hiện đại, Cổ quả asiaticum (Trachelospermum asiaticum) mang danh pháp hai phần chuẩn là Trachelospermum asiaticum, trực thuộc Chi Cổ quả (Trachelospermum) nằm trong Họ Trúc đào (Apocynaceae).

Các loài cùng chi Trachelospermum và cùng Họ Trúc đào thường chia sẻ nhiều đặc điểm hình thái cơ quan sinh sản cũng như các khung chuyển hoá thứ cấp tương đồng, giúp định hướng nghiên cứu dược lý và kiểm nghiệm dược liệu.

3. Đặc điểm nhận diện và phân bố sinh thái

Trong tự nhiên và canh tác dược liệu, việc nhận diện chính xác Trachelospermum asiaticum dựa trên cấu trúc lá, kiểu cụm hoa, quả và đặc điểm giải phẫu bộ phận dùng (lá, vỏ thân hoặc rễ) nhằm tránh nhầm lẫn với các loài gần gũi trong cùng chi Trachelospermum.

Loài thích nghi tốt với điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, phân bố từ vùng trung du, miền núi đến các vườn bảo tồn cây thuốc.

4. Bộ phận dùng và thành phần hoá học

  • Bộ phận dùng chính: Lá, vỏ thân hoặc rễ.
  • Nhóm hoạt chất ghi nhận: Alkaloid indol, glycosid tim, pregnan glycosid và triterpenoid.
  • Thu hái và sơ chế: Thu hoạch vào thời kỳ tích luỹ hàm lượng hoạt chất cao nhất trong năm, làm sạch tạp chất, phơi âm can hoặc sấy ở nhiệt độ kiểm soát để bảo toàn các hợp chất nhạy nhiệt và tinh dầu tự nhiên.

5. Công dụng truyền thống và ứng dụng thực tiễn

Trong tri thức thảo dược truyền thống và tài liệu thực vật dược học, Cổ quả asiaticum (Trachelospermum asiaticum) (Trachelospermum asiaticum) được ghi nhận sử dụng bộ phận lá, vỏ thân hoặc rễ trong chăm sóc sức khoẻ, chế biến trà thảo mộc hoặc chiết xuất hoạt chất tự nhiên.

Các nhóm ứng dụng tiêu biểu: Tuần hoàn & Mạch máu, Chiết xuất chuẩn hoá TPBVSK.

6. Góc nhìn dược học hiện đại

Các nghiên cứu thực vật dược (phytochemistry & ethnopharmacology) đối với chi Trachelospermum và Họ Trúc đào tập trung đánh giá hoạt tính sinh học của nhóm alkaloid indol, glycosid tim, pregnan glycosid và triterpenoid, bao gồm khả năng chống oxy hoá, bảo vệ tế bào và tiềm năng chuẩn hoá dịch chiết trong các dạng bào chế hiện đại như trà túi lọc, cao khô định chuẩn, viên nang thảo dược và sản phẩm chăm sóc cá nhân.

7. Lưu ý an toàn và bảo tồn

  • Sử dụng đúng loài đã được định danh khoa học (Trachelospermum asiaticum), đúng bộ phận dùng và nguồn gốc rõ ràng, không dùng dược liệu ẩm mốc hoặc không rõ xuất xứ.
  • Phụ nữ đang mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ và người đang sử dụng phác đồ thuốc kê đơn cần tham vấn ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn trước khi dùng.

Khi thu hái và sử dụng cần tuân thủ nguyên tắc khai thác bền vững, ưu tiên nguồn nguyên liệu từ các vùng trồng dược liệu kiểm soát chất lượng.

Khuyến cáo chuyên môn & An toàn sử dụng

Nội dung chuyên khảo trong Thư viện Dược liệu Herbal.vn được tổng hợp từ các tài liệu phân loại thực vật học và dược học nhằm mục đích tra cứu, học thuật và tham khảo thông tin. Thông tin này không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ, thầy thuốc chuyên khoa.

Dược liệu cùng Họ hàng (Họ Trúc đào)

Các loài có quan hệ phân loại thực vật gần gũi với Cổ quả asiaticum (Trachelospermum asiaticum).

Xem toàn bộ họ →
Mỏ sẻ
Thuốc Nam

Mỏ sẻ

Trachelospermum jasminoides

Họ Trúc đào · Lá, vỏ thân hoặc rễ

Mỏ sẻ, lài sao/nhài sao hay lạc thạch (danh pháp hai phần: Trachelospermum jasminoides) là một loài thảo mộc dây leo thuộc họ La bố ma với bản địa là Đông Nam Á lan sang Hoa Nam, Triều Tiên và Nhật Bản.

Chiết xuất chuẩn hoá TPBVSKTuần hoàn & Mạch máu
Cổ quả bodinieri (Trachelospermum bodinieri)
Thuốc Nam

Cổ quả bodinieri (Trachelospermum bodinieri)

Trachelospermum bodinieri

Họ Trúc đào · Lá, vỏ thân hoặc rễ

Cổ quả bodinieri (Trachelospermum bodinieri) (Trachelospermum bodinieri) là loài thực vật dược học thuộc Họ Trúc đào (Apocynaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là lá, vỏ thân hoặc rễ, nổi bật với nhóm hoạt chất alkaloid indol, glycosid tim, pregnan glycosid và triterpenoid.

Chiết xuất chuẩn hoá TPBVSKTuần hoàn & Mạch máu
Thông thiên
Thuốc Nam

Thông thiên

Cascabela thevetia

Họ Trúc đào · Lá, vỏ thân hoặc rễ

Thông thiên hay huỳnh liên (danh pháp hai phần: Thevetia peruviana, tên khác là Cascabela thevetia), là loài cây thuộc họ Trúc đào có lá hình mác, mọc so le, thân cây cao khoảng 3 đến 4 mét. Thông thiên có xuất xứ từ châu Á, thường gặp ở một số nơi như Kula, Maui, Hawaii... Cây t...

Chiết xuất chuẩn hoá TPBVSKTuần hoàn & Mạch máu
Ký ninh Nam Phi
Thuốc Nam

Ký ninh Nam Phi

Rauvolfia afra

Họ Trúc đào · Lá, vỏ thân hoặc rễ

Ký ninh Nam Phi (Rauvolfia afra) là loài thực vật dược học thuộc Họ Trúc đào (Apocynaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là lá, vỏ thân hoặc rễ, nổi bật với nhóm hoạt chất alkaloid indol, glycosid tim, pregnan glycosid và triterpenoid.

Chiết xuất chuẩn hoá TPBVSKTuần hoàn & Mạch máu