Dây thần thông cordifolia (Tinospora cordifolia) (Tinospora cordifolia)
Dây thần thông cordifolia (Tinospora cordifolia) (Tinospora cordifolia)Ảnh: Ilya Trukshin · CC BY-NC · Nguồn gốc
Dược liệu Việt NamVần D

Dây thần thông cordifolia (Tinospora cordifolia)

Tinospora cordifolia

Dây thần thông cordifolia (Tinospora cordifolia) (Tinospora cordifolia) là loài thực vật dược học thuộc Họ Tiết dê (Menispermaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là thân củ hoặc dây thân, nổi bật với nhóm hoạt chất alkaloid isoquinolin (rotundin/tetrahydropalmatin, berberin) và diterpen đắng.

Bộ phận dùng
Thân củ hoặc dây thân
Nhóm hoạt chất chính
Alkaloid isoquinolin (rotundin/tetrahydropalmatin, berberin) và diterpen đắng

1. Tổng quan và danh pháp

Dây thần thông cordifolia (Tinospora cordifolia) (danh pháp khoa học: Tinospora cordifolia) là đại diện có giá trị dược liệu thuộc chi Tinospora, Họ Tiết dê (Menispermaceae). Trong hệ thống phân loại của Thư viện Dược liệu Herbal.vn, loài này được xếp vào nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á.

Tên gọi khác và đồng danh: Tinospora cordifolia.

2. Phân loại thực vật học và họ hàng

Theo hệ thống phân loại thực vật hiện đại, Dây thần thông cordifolia (Tinospora cordifolia) mang danh pháp hai phần chuẩn là Tinospora cordifolia, trực thuộc Chi Dây thần thông (Tinospora) nằm trong Họ Tiết dê (Menispermaceae).

Các loài cùng chi Tinospora và cùng Họ Tiết dê thường chia sẻ nhiều đặc điểm hình thái cơ quan sinh sản cũng như các khung chuyển hoá thứ cấp tương đồng, giúp định hướng nghiên cứu dược lý và kiểm nghiệm dược liệu.

3. Đặc điểm nhận diện và phân bố sinh thái

Trong tự nhiên và canh tác dược liệu, việc nhận diện chính xác Tinospora cordifolia dựa trên cấu trúc lá, kiểu cụm hoa, quả và đặc điểm giải phẫu bộ phận dùng (thân củ hoặc dây thân) nhằm tránh nhầm lẫn với các loài gần gũi trong cùng chi Tinospora.

Loài thích nghi tốt với điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, phân bố từ vùng trung du, miền núi đến các vườn bảo tồn cây thuốc.

4. Bộ phận dùng và thành phần hoá học

  • Bộ phận dùng chính: Thân củ hoặc dây thân.
  • Nhóm hoạt chất ghi nhận: Alkaloid isoquinolin (rotundin/tetrahydropalmatin, berberin) và diterpen đắng.
  • Thu hái và sơ chế: Thu hoạch vào thời kỳ tích luỹ hàm lượng hoạt chất cao nhất trong năm, làm sạch tạp chất, phơi âm can hoặc sấy ở nhiệt độ kiểm soát để bảo toàn các hợp chất nhạy nhiệt và tinh dầu tự nhiên.

5. Công dụng truyền thống và ứng dụng thực tiễn

Trong tri thức thảo dược truyền thống và tài liệu thực vật dược học, Dây thần thông cordifolia (Tinospora cordifolia) (Tinospora cordifolia) được ghi nhận sử dụng bộ phận thân củ hoặc dây thân trong chăm sóc sức khoẻ, chế biến trà thảo mộc hoặc chiết xuất hoạt chất tự nhiên.

Các nhóm ứng dụng tiêu biểu: An thần & Giấc ngủ, Thanh nhiệt & Mát gan, Xương khớp & Phong thấp.

6. Góc nhìn dược học hiện đại

Các nghiên cứu thực vật dược (phytochemistry & ethnopharmacology) đối với chi Tinospora và Họ Tiết dê tập trung đánh giá hoạt tính sinh học của nhóm alkaloid isoquinolin (rotundin/tetrahydropalmatin, berberin) và diterpen đắng, bao gồm khả năng chống oxy hoá, bảo vệ tế bào và tiềm năng chuẩn hoá dịch chiết trong các dạng bào chế hiện đại như trà túi lọc, cao khô định chuẩn, viên nang thảo dược và sản phẩm chăm sóc cá nhân.

7. Lưu ý an toàn và bảo tồn

  • Sử dụng đúng loài đã được định danh khoa học (Tinospora cordifolia), đúng bộ phận dùng và nguồn gốc rõ ràng, không dùng dược liệu ẩm mốc hoặc không rõ xuất xứ.
  • Phụ nữ đang mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ và người đang sử dụng phác đồ thuốc kê đơn cần tham vấn ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn trước khi dùng.

Khi thu hái và sử dụng cần tuân thủ nguyên tắc khai thác bền vững, ưu tiên nguồn nguyên liệu từ các vùng trồng dược liệu kiểm soát chất lượng.

Khuyến cáo chuyên môn & An toàn sử dụng

Nội dung chuyên khảo trong Thư viện Dược liệu Herbal.vn được tổng hợp từ các tài liệu phân loại thực vật học và dược học nhằm mục đích tra cứu, học thuật và tham khảo thông tin. Thông tin này không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ, thầy thuốc chuyên khoa.

Sản phẩm từ Dây thần thông cordifolia (Tinospora cordifolia) trên sàn Herbal.vn

Các sản phẩm thảo dược, trà dược liệu và chế phẩm chính hãng có liên quan đến dược liệu này.

Tìm thêm trên sàn →

Dược liệu cùng Họ hàng (Họ Tiết dê)

Các loài có quan hệ phân loại thực vật gần gũi với Dây thần thông cordifolia (Tinospora cordifolia).

Xem toàn bộ họ →
Tinospora sagittata var. yunnanensis
Thuốc Nam

Dây thần thông sagittata var. yunnanensis (Tinospora sagittata var. yunnanensis)

Tinospora sagittata var. yunnanensis

Họ Tiết dê · Thân củ hoặc dây thân

Dây thần thông sagittata var. yunnanensis (Tinospora sagittata var. yunnanensis) (Tinospora sagittata var. yunnanensis) là loài thực vật dược học thuộc Họ Tiết dê (Menispermaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là thân củ hoặc dây thân, nổi bật với nhóm hoạt chất alkaloid isoquinolin (rotundin/tetrahydropalmatin, berberin) và diterpen đắng.

Xương khớp & Phong thấpThanh nhiệt & Mát gan
Tinospora sagittata
Thuốc Nam

Dây thần thông sagittata (Tinospora sagittata)

Tinospora sagittata

Họ Tiết dê · Thân củ hoặc dây thân

Dây thần thông sagittata (Tinospora sagittata) (Tinospora sagittata) là loài thực vật dược học thuộc Họ Tiết dê (Menispermaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là thân củ hoặc dây thân, nổi bật với nhóm hoạt chất alkaloid isoquinolin (rotundin/tetrahydropalmatin, berberin) và diterpen đắng.

Xương khớp & Phong thấpThanh nhiệt & Mát gan
Dược liệu Cocculus laurifolius (họ Tiết dê)
Đông dược

Dược liệu Cocculus laurifolius (họ Tiết dê)

Cocculus laurifolius

Họ Tiết dê · Thân củ hoặc dây thân

Dược liệu Cocculus laurifolius (họ Tiết dê) (Cocculus laurifolius) là loài thực vật dược học thuộc Họ Tiết dê (Menispermaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là thân củ hoặc dây thân, nổi bật với nhóm hoạt chất alkaloid isoquinolin (rotundin/tetrahydropalmatin, berberin) và diterpen đắng.

Xương khớp & Phong thấpThanh nhiệt & Mát gan
Stephania succifera
Đông dược

Bình vôi succifera (Stephania succifera)

Stephania succifera

Họ Tiết dê · Thân củ hoặc dây thân

Bình vôi succifera (Stephania succifera) (Stephania succifera) là loài thực vật dược học thuộc Họ Tiết dê (Menispermaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là thân củ hoặc dây thân, nổi bật với nhóm hoạt chất alkaloid isoquinolin (rotundin/tetrahydropalmatin, berberin) và diterpen đắng.

Xương khớp & Phong thấpThanh nhiệt & Mát gan