Kim ngân đen (Lonicera nigra) (Lonicera nigra)
Kim ngân đen (Lonicera nigra) (Lonicera nigra)Ảnh: HermannSchachner, no known copyright restrictions (public domain) · pd · Nguồn gốc
Đông dược Á ĐôngVần K

Kim ngân đen (Lonicera nigra)

Lonicera nigra

Kim ngân đen (Lonicera nigra) (Lonicera nigra) là loài thực vật dược học thuộc Họ Kim ngân (Caprifoliaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là nụ hoa, cành lá hoặc rễ, nổi bật với nhóm hoạt chất acid chlorogenic, luteolin, iridoid glycosid, valepotriat và tinh dầu.

Bộ phận dùng
Nụ hoa, cành lá hoặc rễ
Nhóm hoạt chất chính
Acid chlorogenic, luteolin, iridoid glycosid, valepotriat và tinh dầu

1. Tổng quan và danh pháp

Kim ngân đen (Lonicera nigra) (danh pháp khoa học: Lonicera nigra) là đại diện có giá trị dược liệu thuộc chi Lonicera, Họ Kim ngân (Caprifoliaceae). Trong hệ thống phân loại của Thư viện Dược liệu Herbal.vn, loài này được xếp vào nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền.

Tên gọi khác và đồng danh: Lonicera nigra.

2. Phân loại thực vật học và họ hàng

Theo hệ thống phân loại thực vật hiện đại, Kim ngân đen (Lonicera nigra) mang danh pháp hai phần chuẩn là Lonicera nigra, trực thuộc Chi Kim ngân (Lonicera) nằm trong Họ Kim ngân (Caprifoliaceae).

Các loài cùng chi Lonicera và cùng Họ Kim ngân thường chia sẻ nhiều đặc điểm hình thái cơ quan sinh sản cũng như các khung chuyển hoá thứ cấp tương đồng, giúp định hướng nghiên cứu dược lý và kiểm nghiệm dược liệu.

3. Đặc điểm nhận diện và phân bố sinh thái

Trong tự nhiên và canh tác dược liệu, việc nhận diện chính xác Lonicera nigra dựa trên cấu trúc lá, kiểu cụm hoa, quả và đặc điểm giải phẫu bộ phận dùng (nụ hoa, cành lá hoặc rễ) nhằm tránh nhầm lẫn với các loài gần gũi trong cùng chi Lonicera.

Loài phân bố chủ yếu tại các vùng khí hậu cận nhiệt đới và ôn đới Á Đông; nhiều vùng trồng tại vùng cao phía Bắc Việt Nam hiện cũng đã di thực hoặc sử dụng nguồn dược liệu nhập khẩu đạt tiêu chuẩn dược điển.

4. Bộ phận dùng và thành phần hoá học

  • Bộ phận dùng chính: Nụ hoa, cành lá hoặc rễ.
  • Nhóm hoạt chất ghi nhận: Acid chlorogenic, luteolin, iridoid glycosid, valepotriat và tinh dầu.
  • Thu hái và sơ chế: Thu hoạch vào thời kỳ tích luỹ hàm lượng hoạt chất cao nhất trong năm, làm sạch tạp chất, phơi âm can hoặc sấy ở nhiệt độ kiểm soát để bảo toàn các hợp chất nhạy nhiệt và tinh dầu tự nhiên.

5. Công dụng truyền thống và ứng dụng thực tiễn

Trong tri thức thảo dược truyền thống và tài liệu thực vật dược học, Kim ngân đen (Lonicera nigra) (Lonicera nigra) được ghi nhận sử dụng bộ phận nụ hoa, cành lá hoặc rễ trong chăm sóc sức khoẻ, chế biến trà thảo mộc hoặc chiết xuất hoạt chất tự nhiên.

Các nhóm ứng dụng tiêu biểu: Thanh nhiệt & Mát gan, An thần & Giấc ngủ, Trà thảo mộc dưỡng sinh.

6. Góc nhìn dược học hiện đại

Các nghiên cứu thực vật dược (phytochemistry & ethnopharmacology) đối với chi Lonicera và Họ Kim ngân tập trung đánh giá hoạt tính sinh học của nhóm acid chlorogenic, luteolin, iridoid glycosid, valepotriat và tinh dầu, bao gồm khả năng chống oxy hoá, bảo vệ tế bào và tiềm năng chuẩn hoá dịch chiết trong các dạng bào chế hiện đại như trà túi lọc, cao khô định chuẩn, viên nang thảo dược và sản phẩm chăm sóc cá nhân.

7. Lưu ý an toàn và bảo tồn

  • Sử dụng đúng loài đã được định danh khoa học (Lonicera nigra), đúng bộ phận dùng và nguồn gốc rõ ràng, không dùng dược liệu ẩm mốc hoặc không rõ xuất xứ.
  • Phụ nữ đang mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ và người đang sử dụng phác đồ thuốc kê đơn cần tham vấn ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn trước khi dùng.

Khi thu hái và sử dụng cần tuân thủ nguyên tắc khai thác bền vững, ưu tiên nguồn nguyên liệu từ các vùng trồng dược liệu kiểm soát chất lượng.

Khuyến cáo chuyên môn & An toàn sử dụng

Nội dung chuyên khảo trong Thư viện Dược liệu Herbal.vn được tổng hợp từ các tài liệu phân loại thực vật học và dược học nhằm mục đích tra cứu, học thuật và tham khảo thông tin. Thông tin này không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ, thầy thuốc chuyên khoa.

Dược liệu cùng Họ hàng (Họ Kim ngân)

Các loài có quan hệ phân loại thực vật gần gũi với Kim ngân đen (Lonicera nigra).

Xem toàn bộ họ →
Lonicera ferruginea
Thuốc Nam

Kim ngân ferruginea (Lonicera ferruginea)

Lonicera ferruginea

Họ Kim ngân · Nụ hoa, cành lá hoặc rễ

Kim ngân ferruginea (Lonicera ferruginea) (Lonicera ferruginea) là loài thực vật dược học thuộc Họ Kim ngân (Caprifoliaceae), thuộc nhóm thảo dược quốc tế được ứng dụng trong dược học thực vật, tinh dầu và thực phẩm bảo vệ sức khoẻ hiện đại. Bộ phận thường dùng là nụ hoa, cành lá hoặc rễ, nổi bật với nhóm hoạt chất acid chlorogenic, luteolin, iridoid glycosid, valepotriat và tinh dầu.

Thanh nhiệt & Mát ganAn thần & Giấc ngủ
Kim ngân trichosantha (Lonicera trichosantha)
Thuốc Nam

Kim ngân trichosantha (Lonicera trichosantha)

Lonicera trichosantha

Họ Kim ngân · Nụ hoa, cành lá hoặc rễ

Kim ngân trichosantha (Lonicera trichosantha) (Lonicera trichosantha) là loài thực vật dược học thuộc Họ Kim ngân (Caprifoliaceae), thuộc nhóm thảo dược quốc tế được ứng dụng trong dược học thực vật, tinh dầu và thực phẩm bảo vệ sức khoẻ hiện đại. Bộ phận thường dùng là nụ hoa, cành lá hoặc rễ, nổi bật với nhóm hoạt chất acid chlorogenic, luteolin, iridoid glycosid, valepotriat và tinh dầu.

Thanh nhiệt & Mát ganAn thần & Giấc ngủ
Thảo mộc họ Kim ngân Trung Hoa (Abelia chinensis)
Đông dược

Thảo mộc họ Kim ngân Trung Hoa (Abelia chinensis)

Abelia chinensis

Họ Kim ngân · Nụ hoa, cành lá hoặc rễ

Thảo mộc họ Kim ngân Trung Hoa (Abelia chinensis) (Abelia chinensis) là loài thực vật dược học thuộc Họ Kim ngân (Caprifoliaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là nụ hoa, cành lá hoặc rễ, nổi bật với nhóm hoạt chất acid chlorogenic, luteolin, iridoid glycosid, valepotriat và tinh dầu.

Thanh nhiệt & Mát ganAn thần & Giấc ngủ
Kim ngân fragrantissima (Lonicera fragrantissima)
Đông dược

Kim ngân fragrantissima (Lonicera fragrantissima)

Lonicera fragrantissima

Họ Kim ngân · Nụ hoa, cành lá hoặc rễ

Kim ngân fragrantissima (Lonicera fragrantissima) (Lonicera fragrantissima) là loài thực vật dược học thuộc Họ Kim ngân (Caprifoliaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là nụ hoa, cành lá hoặc rễ, nổi bật với nhóm hoạt chất acid chlorogenic, luteolin, iridoid glycosid, valepotriat và tinh dầu.

Thanh nhiệt & Mát ganAn thần & Giấc ngủ