Mót mannii (Cynometra mannii)

Cynometra mannii

Dược liệu Việt NamVần M

Mót mannii (Cynometra mannii)

Cynometra mannii

Mót mannii (Cynometra mannii) (Cynometra mannii) là loài thực vật dược học thuộc Họ Đậu (Fabaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là rễ, hạt hoặc lá, nổi bật với nhóm hoạt chất isoflavonoid, saponin triterpenoid, polysaccharide, anthraquinon và coumarin.

Họ thực vật
Họ Đậu (Fabaceae)
Bộ phận dùng
Rễ, hạt hoặc lá
Nhóm hoạt chất chính
Isoflavonoid, saponin triterpenoid, polysaccharide, anthraquinon và coumarin

1. Tổng quan và danh pháp

Mót mannii (Cynometra mannii) (danh pháp khoa học: Cynometra mannii) là đại diện có giá trị dược liệu thuộc chi Cynometra, Họ Đậu (Fabaceae). Trong hệ thống phân loại của Thư viện Dược liệu Herbal.vn, loài này được xếp vào nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á.

Tên gọi khác và đồng danh: Cynometra mannii.

2. Phân loại thực vật học và họ hàng

Theo hệ thống phân loại thực vật hiện đại, Mót mannii (Cynometra mannii) mang danh pháp hai phần chuẩn là Cynometra mannii, trực thuộc Chi Mót (Cynometra) nằm trong Họ Đậu (Fabaceae).

Các loài cùng chi Cynometra và cùng Họ Đậu thường chia sẻ nhiều đặc điểm hình thái cơ quan sinh sản cũng như các khung chuyển hoá thứ cấp tương đồng, giúp định hướng nghiên cứu dược lý và kiểm nghiệm dược liệu.

3. Đặc điểm nhận diện và phân bố sinh thái

Trong tự nhiên và canh tác dược liệu, việc nhận diện chính xác Cynometra mannii dựa trên cấu trúc lá, kiểu cụm hoa, quả và đặc điểm giải phẫu bộ phận dùng (rễ, hạt hoặc lá) nhằm tránh nhầm lẫn với các loài gần gũi trong cùng chi Cynometra.

Loài thích nghi tốt với điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, phân bố từ vùng trung du, miền núi đến các vườn bảo tồn cây thuốc.

4. Bộ phận dùng và thành phần hoá học

  • Bộ phận dùng chính: Rễ, hạt hoặc lá.
  • Nhóm hoạt chất ghi nhận: Isoflavonoid, saponin triterpenoid, polysaccharide, anthraquinon và coumarin.
  • Thu hái và sơ chế: Thu hoạch vào thời kỳ tích luỹ hàm lượng hoạt chất cao nhất trong năm, làm sạch tạp chất, phơi âm can hoặc sấy ở nhiệt độ kiểm soát để bảo toàn các hợp chất nhạy nhiệt và tinh dầu tự nhiên.

5. Công dụng truyền thống và ứng dụng thực tiễn

Trong tri thức thảo dược truyền thống và tài liệu thực vật dược học, Mót mannii (Cynometra mannii) (Cynometra mannii) được ghi nhận sử dụng bộ phận rễ, hạt hoặc lá trong chăm sóc sức khoẻ, chế biến trà thảo mộc hoặc chiết xuất hoạt chất tự nhiên.

Các nhóm ứng dụng tiêu biểu: Bồi bổ khí huyết & Thể lực, Thanh nhiệt & Mát gan, Chiết xuất chuẩn hoá TPBVSK.

6. Góc nhìn dược học hiện đại

Các nghiên cứu thực vật dược (phytochemistry & ethnopharmacology) đối với chi Cynometra và Họ Đậu tập trung đánh giá hoạt tính sinh học của nhóm isoflavonoid, saponin triterpenoid, polysaccharide, anthraquinon và coumarin, bao gồm khả năng chống oxy hoá, bảo vệ tế bào và tiềm năng chuẩn hoá dịch chiết trong các dạng bào chế hiện đại như trà túi lọc, cao khô định chuẩn, viên nang thảo dược và sản phẩm chăm sóc cá nhân.

7. Lưu ý an toàn và bảo tồn

  • Sử dụng đúng loài đã được định danh khoa học (Cynometra mannii), đúng bộ phận dùng và nguồn gốc rõ ràng, không dùng dược liệu ẩm mốc hoặc không rõ xuất xứ.
  • Phụ nữ đang mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ và người đang sử dụng phác đồ thuốc kê đơn cần tham vấn ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn trước khi dùng.

Khi thu hái và sử dụng cần tuân thủ nguyên tắc khai thác bền vững, ưu tiên nguồn nguyên liệu từ các vùng trồng dược liệu kiểm soát chất lượng.

Khuyến cáo chuyên môn & An toàn sử dụng

Nội dung chuyên khảo trong Thư viện Dược liệu Herbal.vn được tổng hợp từ các tài liệu phân loại thực vật học và dược học nhằm mục đích tra cứu, học thuật và tham khảo thông tin. Thông tin này không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ, thầy thuốc chuyên khoa.

Dược liệu cùng Họ hàng (Họ Đậu)

Các loài có quan hệ phân loại thực vật gần gũi với Mót mannii (Cynometra mannii).

Xem toàn bộ họ →
Mót ramiflora (Cynometra ramiflora)
Thuốc Nam

Mót ramiflora (Cynometra ramiflora)

Cynometra ramiflora

Họ Đậu · Rễ, hạt hoặc lá

Mót ramiflora (Cynometra ramiflora) (Cynometra ramiflora) là loài thực vật dược học thuộc Họ Đậu (Fabaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là rễ, hạt hoặc lá, nổi bật với nhóm hoạt chất isoflavonoid, saponin triterpenoid, polysaccharide, anthraquinon và coumarin.

Chiết xuất chuẩn hoá TPBVSKThanh nhiệt & Mát gan
Đậu hai lá gibbosa (Zornia gibbosa)
Đông dược

Đậu hai lá gibbosa (Zornia gibbosa)

Zornia gibbosa

Họ Đậu · Rễ, hạt hoặc lá

Đậu hai lá gibbosa (Zornia gibbosa) (Zornia gibbosa) là loài thực vật dược học thuộc Họ Đậu (Fabaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là rễ, hạt hoặc lá, nổi bật với nhóm hoạt chất isoflavonoid, saponin triterpenoid, polysaccharide, anthraquinon và coumarin.

Chiết xuất chuẩn hoá TPBVSKThanh nhiệt & Mát gan
Keo baileyana (Acacia baileyana)
Đông dược

Keo baileyana (Acacia baileyana)

Acacia baileyana

Họ Đậu · Rễ, hạt hoặc lá

Keo baileyana (Acacia baileyana) (Acacia baileyana) là loài thực vật dược học thuộc Họ Đậu (Fabaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là rễ, hạt hoặc lá, nổi bật với nhóm hoạt chất isoflavonoid, saponin triterpenoid, polysaccharide, anthraquinon và coumarin.

Chiết xuất chuẩn hoá TPBVSKThanh nhiệt & Mát gan
Phan tả diệp
Quốc tế1 SP

Phan tả diệp

Senna alexandrina

Họ Đậu · Lá chét phơi khô

Phan tả diệp (Senna alexandrina) là loài thực vật dược học thuộc Họ Đậu (Fabaceae), thuộc nhóm thảo dược quốc tế được ứng dụng trong dược học thực vật, tinh dầu và thực phẩm bảo vệ sức khoẻ hiện đại. Bộ phận thường dùng là lá chét phơi khô, nổi bật với nhóm hoạt chất sennosid a, b, c, d (dianthron glycosid), rhein và aloe-emodin.

Nhuận tràng & Thông tiện tự nhiênHỗ trợ tiêu hoá
Hoàng kỳ
Đông dược

Hoàng kỳ

Astragalus propinquus

Họ Đậu · Rễ cái phơi khô

Hoàng kỳ (Astragalus propinquus) là loài thực vật dược học thuộc Họ Đậu (Fabaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là rễ cái phơi khô, nổi bật với nhóm hoạt chất astragalosid iv, cycloastragenol, calycosin, formononetin và astragalan polysaccharide.

Tăng cường đề khángGia vị & Món ăn bài thuốc
Cam thảo
Đông dược3 SP

Cam thảo

Glycyrrhiza glabra

Họ Đậu · Rễ và thân rễ

Cam thảo (Glycyrrhiza glabra) là loài thực vật dược học thuộc Họ Đậu (Fabaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là rễ và thân rễ, nổi bật với nhóm hoạt chất glycyrrhizin (acid glycyrrhizic), liquiritin, isoliquiritin và glabridin.

Êm dịu Dạ dày & Tá tràngHô hấp & Dịu cổ họng