Vông vang (Abelmoschus moschatus)
Vông vang (Abelmoschus moschatus)Ảnh: no rights reserved, uploaded by 葉子 · CC0 / Public Domain · Nguồn gốc
Dược liệu Việt NamVần V

Vông vang

Abelmoschus moschatus

Vông vang hay còn gọi bông vang, bông vàng, bụp vang, hoàng quỳ (danh pháp hai phần: Abelmoschus moschatus) là loài cây thuốc và cây lấy tinh dầu thuộc họ Cẩm quỳ được Medik. mô tả khoa học lần đầu năm 1787. Đây là loài bản địa của Ấn Độ. Hạt vông vang có thể cho tinh dầu giống m...

Bộ phận dùng
Đài hoa, lá hoặc rễ
Nhóm hoạt chất chính
Chất nhầy polysaccharide, anthocyanin, flavonoid và phytosterol

1. Tổng quan và danh pháp

Vông vang hay còn gọi bông vang, bông vàng, bụp vang, hoàng quỳ (danh pháp hai phần: Abelmoschus moschatus) là loài cây thuốc và cây lấy tinh dầu thuộc họ Cẩm quỳ được Medik. mô tả khoa học lần đầu năm 1787. Đây là loài bản địa của Ấn Độ. Hạt vông vang có thể cho tinh dầu giống mùi xạ hương, tuy nhiên hiện nay đã bị cấm sử dụng do không an toàn đối với người. Vông vang cũng được dùng làm thuốc.

2. Phân loại thực vật học và họ hàng

Theo hệ thống phân loại thực vật hiện đại, Vông vang mang danh pháp hai phần chuẩn là Abelmoschus moschatus, trực thuộc Chi Vông vang (Abelmoschus) nằm trong Họ Cẩm quỳ (Malvaceae).

Các loài cùng chi Abelmoschus và cùng Họ Cẩm quỳ thường chia sẻ nhiều đặc điểm hình thái cơ quan sinh sản cũng như các khung chuyển hoá thứ cấp tương đồng, giúp định hướng nghiên cứu dược lý và kiểm nghiệm dược liệu.

3. Đặc điểm nhận diện và phân bố sinh thái

Trong tự nhiên và canh tác dược liệu, việc nhận diện chính xác Abelmoschus moschatus dựa trên cấu trúc lá, kiểu cụm hoa, quả và đặc điểm giải phẫu bộ phận dùng (đài hoa, lá hoặc rễ) nhằm tránh nhầm lẫn với các loài gần gũi trong cùng chi Abelmoschus.

Loài thích nghi tốt với điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, phân bố từ vùng trung du, miền núi đến các vườn bảo tồn cây thuốc.

4. Bộ phận dùng và thành phần hoá học

  • Bộ phận dùng chính: Đài hoa, lá hoặc rễ.
  • Nhóm hoạt chất ghi nhận: Chất nhầy polysaccharide, anthocyanin, flavonoid và phytosterol.
  • Thu hái và sơ chế: Thu hoạch vào thời kỳ tích luỹ hàm lượng hoạt chất cao nhất trong năm, làm sạch tạp chất, phơi âm can hoặc sấy ở nhiệt độ kiểm soát để bảo toàn các hợp chất nhạy nhiệt và tinh dầu tự nhiên.

5. Công dụng truyền thống và ứng dụng thực tiễn

Trong tri thức thảo dược truyền thống và tài liệu thực vật dược học, Vông vang (Abelmoschus moschatus) được ghi nhận sử dụng bộ phận đài hoa, lá hoặc rễ trong chăm sóc sức khoẻ, chế biến trà thảo mộc hoặc chiết xuất hoạt chất tự nhiên.

Các nhóm ứng dụng tiêu biểu: Trà thảo mộc dưỡng sinh, Thanh nhiệt & Mát gan, Hô hấp & Dịu cổ họng.

6. Góc nhìn dược học hiện đại

Các nghiên cứu thực vật dược (phytochemistry & ethnopharmacology) đối với chi Abelmoschus và Họ Cẩm quỳ tập trung đánh giá hoạt tính sinh học của nhóm chất nhầy polysaccharide, anthocyanin, flavonoid và phytosterol, bao gồm khả năng chống oxy hoá, bảo vệ tế bào và tiềm năng chuẩn hoá dịch chiết trong các dạng bào chế hiện đại như trà túi lọc, cao khô định chuẩn, viên nang thảo dược và sản phẩm chăm sóc cá nhân.

7. Lưu ý an toàn và bảo tồn

  • Sử dụng đúng loài đã được định danh khoa học (Abelmoschus moschatus), đúng bộ phận dùng và nguồn gốc rõ ràng, không dùng dược liệu ẩm mốc hoặc không rõ xuất xứ.
  • Phụ nữ đang mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ và người đang sử dụng phác đồ thuốc kê đơn cần tham vấn ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn trước khi dùng.

Khi thu hái và sử dụng cần tuân thủ nguyên tắc khai thác bền vững, ưu tiên nguồn nguyên liệu từ các vùng trồng dược liệu kiểm soát chất lượng.

Khuyến cáo chuyên môn & An toàn sử dụng

Nội dung chuyên khảo trong Thư viện Dược liệu Herbal.vn được tổng hợp từ các tài liệu phân loại thực vật học và dược học nhằm mục đích tra cứu, học thuật và tham khảo thông tin. Thông tin này không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ, thầy thuốc chuyên khoa.

Dược liệu cùng Họ hàng (Họ Cẩm quỳ)

Các loài có quan hệ phân loại thực vật gần gũi với Vông vang.

Xem toàn bộ họ →
Abelmoschus manihot var. pungens
Thuốc Nam

Vông vang manihot var. pungens (Abelmoschus manihot var. pungens)

Abelmoschus manihot var. pungens

Họ Cẩm quỳ · Đài hoa, lá hoặc rễ

Vông vang manihot var. pungens (Abelmoschus manihot var. pungens) (Abelmoschus manihot var. pungens) là loài thực vật dược học thuộc Họ Cẩm quỳ (Malvaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là đài hoa, lá hoặc rễ, nổi bật với nhóm hoạt chất chất nhầy polysaccharide, anthocyanin, flavonoid và phytosterol.

Hô hấp & Dịu cổ họngThanh nhiệt & Mát gan
Đậu bắp
Thuốc Nam

Đậu bắp

Abelmoschus esculentus

Họ Cẩm quỳ · Đài hoa, lá hoặc rễ

Đậu bắp còn có các tên khác bắp còi, cà bắp, gôm, ở Gò Công gọi là Bắp Tây (danh pháp hai phần: Abelmoschus esculentus), còn được biết đến ở các quốc gia nói tiếng Anh (English-speaking countries) là móng tay phụ nữ (ladies' fingers). Đây là một loài thực vật có hoa có giá trị vì...

Nhuận tràng & Thông tiện tự nhiênHô hấp & Dịu cổ họng
Trôm villosa (Sterculia villosa)
Thuốc Nam

Trôm villosa (Sterculia villosa)

Sterculia villosa

Họ Cẩm quỳ · Đài hoa, lá hoặc rễ

Trôm villosa (Sterculia villosa) (Sterculia villosa) là loài thực vật dược học thuộc Họ Cẩm quỳ (Malvaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là đài hoa, lá hoặc rễ, nổi bật với nhóm hoạt chất chất nhầy polysaccharide, anthocyanin, flavonoid và phytosterol.

Hô hấp & Dịu cổ họngThanh nhiệt & Mát gan
Dược liệu Eriolaena spectabilis (họ Cẩm quỳ)
Thuốc Nam

Dược liệu Eriolaena spectabilis (họ Cẩm quỳ)

Eriolaena spectabilis

Họ Cẩm quỳ · Đài hoa, lá hoặc rễ

Dược liệu Eriolaena spectabilis (họ Cẩm quỳ) (Eriolaena spectabilis) là loài thực vật dược học thuộc Họ Cẩm quỳ (Malvaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là đài hoa, lá hoặc rễ, nổi bật với nhóm hoạt chất chất nhầy polysaccharide, anthocyanin, flavonoid và phytosterol.

Hô hấp & Dịu cổ họngThanh nhiệt & Mát gan