Quyển bá móc (Selaginella uncinata)
Quyển bá móc (Selaginella uncinata)Ảnh: 長鬃山羊 · CC BY-NC · Nguồn gốc
Dược liệu Việt NamVần Q

Quyển bá móc

Selaginella uncinata

Selaginella uncinata là một loài dương xỉ trong họ Selaginellaceae. Loài này được Desv. ex Poir. Spring mô tả khoa học đầu tiên năm 1843.

Bộ phận dùng
Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa
Nhóm hoạt chất chính
Polyphenol, flavonoid, terpenoid, saponin và các hợp chất chuyển hoá thứ cấp đặc trưng thực vật

1. Tổng quan và danh pháp

Selaginella uncinata là một loài dương xỉ trong họ Selaginellaceae. Loài này được Desv. ex Poir. Spring mô tả khoa học đầu tiên năm 1843.

Tên gọi khác và đồng danh: Selaginella uncinata.

2. Phân loại thực vật học và họ hàng

Theo hệ thống phân loại thực vật hiện đại, Quyển bá móc mang danh pháp hai phần chuẩn là Selaginella uncinata, trực thuộc Chi Quyển bá (Selaginella) nằm trong Họ Selaginellaceae (Selaginellaceae).

Các loài cùng chi Selaginella và cùng Họ Selaginellaceae thường chia sẻ nhiều đặc điểm hình thái cơ quan sinh sản cũng như các khung chuyển hoá thứ cấp tương đồng, giúp định hướng nghiên cứu dược lý và kiểm nghiệm dược liệu.

3. Đặc điểm nhận diện và phân bố sinh thái

Trong tự nhiên và canh tác dược liệu, việc nhận diện chính xác Selaginella uncinata dựa trên cấu trúc lá, kiểu cụm hoa, quả và đặc điểm giải phẫu bộ phận dùng (toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa) nhằm tránh nhầm lẫn với các loài gần gũi trong cùng chi Selaginella.

Loài thích nghi tốt với điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, phân bố từ vùng trung du, miền núi đến các vườn bảo tồn cây thuốc.

4. Bộ phận dùng và thành phần hoá học

  • Bộ phận dùng chính: Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa.
  • Nhóm hoạt chất ghi nhận: Polyphenol, flavonoid, terpenoid, saponin và các hợp chất chuyển hoá thứ cấp đặc trưng thực vật.
  • Thu hái và sơ chế: Thu hoạch vào thời kỳ tích luỹ hàm lượng hoạt chất cao nhất trong năm, làm sạch tạp chất, phơi âm can hoặc sấy ở nhiệt độ kiểm soát để bảo toàn các hợp chất nhạy nhiệt và tinh dầu tự nhiên.

5. Công dụng truyền thống và ứng dụng thực tiễn

Trong tri thức thảo dược truyền thống và tài liệu thực vật dược học, Quyển bá móc (Selaginella uncinata) được ghi nhận sử dụng bộ phận toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa trong chăm sóc sức khoẻ, chế biến trà thảo mộc hoặc chiết xuất hoạt chất tự nhiên.

Các nhóm ứng dụng tiêu biểu: Trà thảo mộc dưỡng sinh, Thanh nhiệt & Mát gan.

6. Góc nhìn dược học hiện đại

Các nghiên cứu thực vật dược (phytochemistry & ethnopharmacology) đối với chi Selaginella và Họ Selaginellaceae tập trung đánh giá hoạt tính sinh học của nhóm polyphenol, flavonoid, terpenoid, saponin và các hợp chất chuyển hoá thứ cấp đặc trưng thực vật, bao gồm khả năng chống oxy hoá, bảo vệ tế bào và tiềm năng chuẩn hoá dịch chiết trong các dạng bào chế hiện đại như trà túi lọc, cao khô định chuẩn, viên nang thảo dược và sản phẩm chăm sóc cá nhân.

7. Lưu ý an toàn và bảo tồn

  • Sử dụng đúng loài đã được định danh khoa học (Selaginella uncinata), đúng bộ phận dùng và nguồn gốc rõ ràng, không dùng dược liệu ẩm mốc hoặc không rõ xuất xứ.
  • Phụ nữ đang mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ và người đang sử dụng phác đồ thuốc kê đơn cần tham vấn ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn trước khi dùng.

Khi thu hái và sử dụng cần tuân thủ nguyên tắc khai thác bền vững, ưu tiên nguồn nguyên liệu từ các vùng trồng dược liệu kiểm soát chất lượng.

Khuyến cáo chuyên môn & An toàn sử dụng

Nội dung chuyên khảo trong Thư viện Dược liệu Herbal.vn được tổng hợp từ các tài liệu phân loại thực vật học và dược học nhằm mục đích tra cứu, học thuật và tham khảo thông tin. Thông tin này không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ, thầy thuốc chuyên khoa.

Dược liệu cùng Họ hàng (Họ Selaginellaceae)

Các loài có quan hệ phân loại thực vật gần gũi với Quyển bá móc.

Xem toàn bộ họ →
Quyển bá biformis (Selaginella biformis)
Quốc tế

Quyển bá biformis (Selaginella biformis)

Selaginella biformis

Họ Selaginellaceae · Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa

Quyển bá biformis (Selaginella biformis) (Selaginella biformis) là loài thực vật dược học thuộc Họ Selaginellaceae (Selaginellaceae), thuộc nhóm thảo dược quốc tế được ứng dụng trong dược học thực vật, tinh dầu và thực phẩm bảo vệ sức khoẻ hiện đại. Bộ phận thường dùng là toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa, nổi bật với nhóm hoạt chất polyphenol, flavonoid, terpenoid, saponin và các hợp chất chuyển hoá thứ cấp đặc trưng thực vật.

Chiết xuất chuẩn hoá TPBVSKThanh nhiệt & Mát gan
Quyển bá kraussiana (Selaginella kraussiana)
Quốc tế

Quyển bá kraussiana (Selaginella kraussiana)

Selaginella kraussiana

Họ Selaginellaceae · Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa

Quyển bá kraussiana (Selaginella kraussiana) (Selaginella kraussiana) là loài thực vật dược học thuộc Họ Selaginellaceae (Selaginellaceae), thuộc nhóm thảo dược quốc tế được ứng dụng trong dược học thực vật, tinh dầu và thực phẩm bảo vệ sức khoẻ hiện đại. Bộ phận thường dùng là toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa, nổi bật với nhóm hoạt chất polyphenol, flavonoid, terpenoid, saponin và các hợp chất chuyển hoá thứ cấp đặc trưng thực vật.

Chiết xuất chuẩn hoá TPBVSKThanh nhiệt & Mát gan
Quyển bá stauntoniana (Selaginella stauntoniana)
Quốc tế

Quyển bá stauntoniana (Selaginella stauntoniana)

Selaginella stauntoniana

Họ Selaginellaceae · Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa

Quyển bá stauntoniana (Selaginella stauntoniana) (Selaginella stauntoniana) là loài thực vật dược học thuộc Họ Selaginellaceae (Selaginellaceae), thuộc nhóm thảo dược quốc tế được ứng dụng trong dược học thực vật, tinh dầu và thực phẩm bảo vệ sức khoẻ hiện đại. Bộ phận thường dùng là toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa, nổi bật với nhóm hoạt chất polyphenol, flavonoid, terpenoid, saponin và các hợp chất chuyển hoá thứ cấp đặc trưng thực vật.

Chiết xuất chuẩn hoá TPBVSKThanh nhiệt & Mát gan
Selaginella bodinieri
Quốc tế

Quyển bá bodinieri (Selaginella bodinieri)

Selaginella bodinieri

Họ Selaginellaceae · Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa

Quyển bá bodinieri (Selaginella bodinieri) (Selaginella bodinieri) là loài thực vật dược học thuộc Họ Selaginellaceae (Selaginellaceae), thuộc nhóm thảo dược quốc tế được ứng dụng trong dược học thực vật, tinh dầu và thực phẩm bảo vệ sức khoẻ hiện đại. Bộ phận thường dùng là toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa, nổi bật với nhóm hoạt chất polyphenol, flavonoid, terpenoid, saponin và các hợp chất chuyển hoá thứ cấp đặc trưng thực vật.

Chiết xuất chuẩn hoá TPBVSKThanh nhiệt & Mát gan