Mẫu đơn decomposita (Paeonia decomposita)

Paeonia decomposita

Đông dược Á ĐôngVần M

Mẫu đơn decomposita (Paeonia decomposita)

Paeonia decomposita

Mẫu đơn decomposita (Paeonia decomposita) (Paeonia decomposita) là loài thực vật dược học thuộc Họ Paeoniaceae (Paeoniaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa, nổi bật với nhóm hoạt chất polyphenol, flavonoid, terpenoid, saponin và các hợp chất chuyển hoá thứ cấp đặc trưng thực vật.

Bộ phận dùng
Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa
Nhóm hoạt chất chính
Polyphenol, flavonoid, terpenoid, saponin và các hợp chất chuyển hoá thứ cấp đặc trưng thực vật

1. Tổng quan và danh pháp

Mẫu đơn decomposita (Paeonia decomposita) (danh pháp khoa học: Paeonia decomposita) là đại diện có giá trị dược liệu thuộc chi Paeonia, Họ Paeoniaceae (Paeoniaceae). Trong hệ thống phân loại của Thư viện Dược liệu Herbal.vn, loài này được xếp vào nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền.

Tên gọi khác và đồng danh: Paeonia decomposita.

2. Phân loại thực vật học và họ hàng

Theo hệ thống phân loại thực vật hiện đại, Mẫu đơn decomposita (Paeonia decomposita) mang danh pháp hai phần chuẩn là Paeonia decomposita, trực thuộc Chi Mẫu đơn (Paeonia) nằm trong Họ Paeoniaceae (Paeoniaceae).

Các loài cùng chi Paeonia và cùng Họ Paeoniaceae thường chia sẻ nhiều đặc điểm hình thái cơ quan sinh sản cũng như các khung chuyển hoá thứ cấp tương đồng, giúp định hướng nghiên cứu dược lý và kiểm nghiệm dược liệu.

3. Đặc điểm nhận diện và phân bố sinh thái

Trong tự nhiên và canh tác dược liệu, việc nhận diện chính xác Paeonia decomposita dựa trên cấu trúc lá, kiểu cụm hoa, quả và đặc điểm giải phẫu bộ phận dùng (toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa) nhằm tránh nhầm lẫn với các loài gần gũi trong cùng chi Paeonia.

Loài phân bố chủ yếu tại các vùng khí hậu cận nhiệt đới và ôn đới Á Đông; nhiều vùng trồng tại vùng cao phía Bắc Việt Nam hiện cũng đã di thực hoặc sử dụng nguồn dược liệu nhập khẩu đạt tiêu chuẩn dược điển.

4. Bộ phận dùng và thành phần hoá học

  • Bộ phận dùng chính: Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa.
  • Nhóm hoạt chất ghi nhận: Polyphenol, flavonoid, terpenoid, saponin và các hợp chất chuyển hoá thứ cấp đặc trưng thực vật.
  • Thu hái và sơ chế: Thu hoạch vào thời kỳ tích luỹ hàm lượng hoạt chất cao nhất trong năm, làm sạch tạp chất, phơi âm can hoặc sấy ở nhiệt độ kiểm soát để bảo toàn các hợp chất nhạy nhiệt và tinh dầu tự nhiên.

5. Công dụng truyền thống và ứng dụng thực tiễn

Trong tri thức thảo dược truyền thống và tài liệu thực vật dược học, Mẫu đơn decomposita (Paeonia decomposita) (Paeonia decomposita) được ghi nhận sử dụng bộ phận toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa trong chăm sóc sức khoẻ, chế biến trà thảo mộc hoặc chiết xuất hoạt chất tự nhiên.

Các nhóm ứng dụng tiêu biểu: Trà thảo mộc dưỡng sinh, Thanh nhiệt & Mát gan.

6. Góc nhìn dược học hiện đại

Các nghiên cứu thực vật dược (phytochemistry & ethnopharmacology) đối với chi Paeonia và Họ Paeoniaceae tập trung đánh giá hoạt tính sinh học của nhóm polyphenol, flavonoid, terpenoid, saponin và các hợp chất chuyển hoá thứ cấp đặc trưng thực vật, bao gồm khả năng chống oxy hoá, bảo vệ tế bào và tiềm năng chuẩn hoá dịch chiết trong các dạng bào chế hiện đại như trà túi lọc, cao khô định chuẩn, viên nang thảo dược và sản phẩm chăm sóc cá nhân.

7. Lưu ý an toàn và bảo tồn

  • Sử dụng đúng loài đã được định danh khoa học (Paeonia decomposita), đúng bộ phận dùng và nguồn gốc rõ ràng, không dùng dược liệu ẩm mốc hoặc không rõ xuất xứ.
  • Phụ nữ đang mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ và người đang sử dụng phác đồ thuốc kê đơn cần tham vấn ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn trước khi dùng.

Khi thu hái và sử dụng cần tuân thủ nguyên tắc khai thác bền vững, ưu tiên nguồn nguyên liệu từ các vùng trồng dược liệu kiểm soát chất lượng.

Khuyến cáo chuyên môn & An toàn sử dụng

Nội dung chuyên khảo trong Thư viện Dược liệu Herbal.vn được tổng hợp từ các tài liệu phân loại thực vật học và dược học nhằm mục đích tra cứu, học thuật và tham khảo thông tin. Thông tin này không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ, thầy thuốc chuyên khoa.

Dược liệu cùng Họ hàng (Họ Paeoniaceae)

Các loài có quan hệ phân loại thực vật gần gũi với Mẫu đơn decomposita (Paeonia decomposita).

Xem toàn bộ họ →
Paeonia × suffruticosa
Đông dược

Paeonia × suffruticosa

Paeonia suffruticosa

Họ Paeoniaceae · Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa

Paeonia × suffruticosa (Paeonia suffruticosa) là loài thực vật dược học thuộc Họ Paeoniaceae (Paeoniaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa, nổi bật với nhóm hoạt chất polyphenol, flavonoid, terpenoid, saponin và các hợp chất chuyển hoá thứ cấp đặc trưng thực vật.

Thanh nhiệt & Mát ganTrà thảo mộc dưỡng sinh
Paeonia jishanensis
Quốc tế

Mẫu đơn jishanensis (Paeonia jishanensis)

Paeonia jishanensis

Họ Paeoniaceae · Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa

Mẫu đơn jishanensis (Paeonia jishanensis) (Paeonia jishanensis) là loài thực vật dược học thuộc Họ Paeoniaceae (Paeoniaceae), thuộc nhóm thảo dược quốc tế được ứng dụng trong dược học thực vật, tinh dầu và thực phẩm bảo vệ sức khoẻ hiện đại. Bộ phận thường dùng là toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa, nổi bật với nhóm hoạt chất polyphenol, flavonoid, terpenoid, saponin và các hợp chất chuyển hoá thứ cấp đặc trưng thực vật.

Chiết xuất chuẩn hoá TPBVSKThanh nhiệt & Mát gan
Mẫu đơn tử ban
Đông dược

Mẫu đơn tử ban

Paeonia rockii

Họ Paeoniaceae · Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa

Mẫu đơn tử ban (danh pháp hai phần: Paeonia rockii) là một loài thực vật trong họ Paeoniaceae. Loài này có nguồn gốc núi của miền Trung Tây Trung Quốc, chủ yếu ở Cam Túc và các tỉnh lân cận. Trong tiếng Trung, nó được gọi là 牡丹 (pinyin: mǔ dān) mẫu đơn hay 牡丹皮 (pinyin: mǔ dān pí)...

Thanh nhiệt & Mát ganTrà thảo mộc dưỡng sinh
Thảo thược dược
Đông dược

Thảo thược dược

Paeonia obovata

Họ Paeoniaceae · Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa

Thảo thược dược (danh pháp hai phần: Paeonia obovata) là một loài thực vật trong họ Paeoniaceae.

Thanh nhiệt & Mát ganTrà thảo mộc dưỡng sinh