Thảo mộc họ Dâu tằm dây leo (Malaisia scandens) (Malaisia scandens)
Thảo mộc họ Dâu tằm dây leo (Malaisia scandens) (Malaisia scandens)Ảnh: Lijin Huang (紫楝) · CC BY-NC · Nguồn gốc
Dược liệu Việt NamVần T

Thảo mộc họ Dâu tằm dây leo (Malaisia scandens)

Malaisia scandens

Thảo mộc họ Dâu tằm dây leo (Malaisia scandens) (Malaisia scandens) là loài thực vật dược học thuộc Họ Dâu tằm (Moraceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là lá, vỏ rễ, cành hoặc quả, nổi bật với nhóm hoạt chất prenylflavonoid, coumarin, phytosterol và alkaloid iminosugar.

Bộ phận dùng
Lá, vỏ rễ, cành hoặc quả
Nhóm hoạt chất chính
Prenylflavonoid, coumarin, phytosterol và alkaloid iminosugar

1. Tổng quan và danh pháp

Thảo mộc họ Dâu tằm dây leo (Malaisia scandens) (danh pháp khoa học: Malaisia scandens) là đại diện có giá trị dược liệu thuộc chi Malaisia, Họ Dâu tằm (Moraceae). Trong hệ thống phân loại của Thư viện Dược liệu Herbal.vn, loài này được xếp vào nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á.

Tên gọi khác và đồng danh: Malaisia scandens.

2. Phân loại thực vật học và họ hàng

Theo hệ thống phân loại thực vật hiện đại, Thảo mộc họ Dâu tằm dây leo (Malaisia scandens) mang danh pháp hai phần chuẩn là Malaisia scandens, trực thuộc Chi Malaisia (Malaisia) nằm trong Họ Dâu tằm (Moraceae).

Các loài cùng chi Malaisia và cùng Họ Dâu tằm thường chia sẻ nhiều đặc điểm hình thái cơ quan sinh sản cũng như các khung chuyển hoá thứ cấp tương đồng, giúp định hướng nghiên cứu dược lý và kiểm nghiệm dược liệu.

3. Đặc điểm nhận diện và phân bố sinh thái

Trong tự nhiên và canh tác dược liệu, việc nhận diện chính xác Malaisia scandens dựa trên cấu trúc lá, kiểu cụm hoa, quả và đặc điểm giải phẫu bộ phận dùng (lá, vỏ rễ, cành hoặc quả) nhằm tránh nhầm lẫn với các loài gần gũi trong cùng chi Malaisia.

Loài thích nghi tốt với điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, phân bố từ vùng trung du, miền núi đến các vườn bảo tồn cây thuốc.

4. Bộ phận dùng và thành phần hoá học

  • Bộ phận dùng chính: Lá, vỏ rễ, cành hoặc quả.
  • Nhóm hoạt chất ghi nhận: Prenylflavonoid, coumarin, phytosterol và alkaloid iminosugar.
  • Thu hái và sơ chế: Thu hoạch vào thời kỳ tích luỹ hàm lượng hoạt chất cao nhất trong năm, làm sạch tạp chất, phơi âm can hoặc sấy ở nhiệt độ kiểm soát để bảo toàn các hợp chất nhạy nhiệt và tinh dầu tự nhiên.

5. Công dụng truyền thống và ứng dụng thực tiễn

Trong tri thức thảo dược truyền thống và tài liệu thực vật dược học, Thảo mộc họ Dâu tằm dây leo (Malaisia scandens) (Malaisia scandens) được ghi nhận sử dụng bộ phận lá, vỏ rễ, cành hoặc quả trong chăm sóc sức khoẻ, chế biến trà thảo mộc hoặc chiết xuất hoạt chất tự nhiên.

Các nhóm ứng dụng tiêu biểu: Hô hấp & Dịu cổ họng, Trà thảo mộc dưỡng sinh, Xương khớp & Phong thấp.

6. Góc nhìn dược học hiện đại

Các nghiên cứu thực vật dược (phytochemistry & ethnopharmacology) đối với chi Malaisia và Họ Dâu tằm tập trung đánh giá hoạt tính sinh học của nhóm prenylflavonoid, coumarin, phytosterol và alkaloid iminosugar, bao gồm khả năng chống oxy hoá, bảo vệ tế bào và tiềm năng chuẩn hoá dịch chiết trong các dạng bào chế hiện đại như trà túi lọc, cao khô định chuẩn, viên nang thảo dược và sản phẩm chăm sóc cá nhân.

7. Lưu ý an toàn và bảo tồn

  • Sử dụng đúng loài đã được định danh khoa học (Malaisia scandens), đúng bộ phận dùng và nguồn gốc rõ ràng, không dùng dược liệu ẩm mốc hoặc không rõ xuất xứ.
  • Phụ nữ đang mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ và người đang sử dụng phác đồ thuốc kê đơn cần tham vấn ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn trước khi dùng.

Khi thu hái và sử dụng cần tuân thủ nguyên tắc khai thác bền vững, ưu tiên nguồn nguyên liệu từ các vùng trồng dược liệu kiểm soát chất lượng.

Khuyến cáo chuyên môn & An toàn sử dụng

Nội dung chuyên khảo trong Thư viện Dược liệu Herbal.vn được tổng hợp từ các tài liệu phân loại thực vật học và dược học nhằm mục đích tra cứu, học thuật và tham khảo thông tin. Thông tin này không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ, thầy thuốc chuyên khoa.

Dược liệu cùng Họ hàng (Họ Dâu tằm)

Các loài có quan hệ phân loại thực vật gần gũi với Thảo mộc họ Dâu tằm dây leo (Malaisia scandens).

Xem toàn bộ họ →
Dorstenia oligogyna
Thuốc Nam

Dược liệu Dorstenia oligogyna (họ Dâu tằm)

Dorstenia oligogyna

Họ Dâu tằm · Lá, vỏ rễ, cành hoặc quả

Dược liệu Dorstenia oligogyna (họ Dâu tằm) (Dorstenia oligogyna) là loài thực vật dược học thuộc Họ Dâu tằm (Moraceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là lá, vỏ rễ, cành hoặc quả, nổi bật với nhóm hoạt chất prenylflavonoid, coumarin, phytosterol và alkaloid iminosugar.

Hô hấp & Dịu cổ họngXương khớp & Phong thấp
Dược liệu Dorstenia psilurus (họ Dâu tằm)
Thuốc Nam

Dược liệu Dorstenia psilurus (họ Dâu tằm)

Dorstenia psilurus

Họ Dâu tằm · Lá, vỏ rễ, cành hoặc quả

Dược liệu Dorstenia psilurus (họ Dâu tằm) (Dorstenia psilurus) là loài thực vật dược học thuộc Họ Dâu tằm (Moraceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là lá, vỏ rễ, cành hoặc quả, nổi bật với nhóm hoạt chất prenylflavonoid, coumarin, phytosterol và alkaloid iminosugar.

Hô hấp & Dịu cổ họngXương khớp & Phong thấp
Mít
Thuốc Nam

Mít

Artocarpus heterophyllus

Họ Dâu tằm · Lá, vỏ rễ, cành hoặc quả

Mít (danh pháp hai phần: Artocarpus heterophyllus) là loài thực vật ăn quả, mọc phổ biến ở vùng Đông Nam Á và Brasil. Mít thuộc chi Mít, họ Dâu tằm, bộ Hoa hồng và được cho là có nguồn gốc từ Ấn Độ. Quả mít là loại quả quốc gia của Bangladesh.

Hô hấp & Dịu cổ họngXương khớp & Phong thấp
Bồ đề (Moraceae)
Đông dược

Bồ đề (Moraceae)

Ficus religiosa

Họ Dâu tằm · Lá, vỏ rễ, cành hoặc quả

Bồ đề hay còn gọi cây đề, cây giác ngộ (danh pháp khoa học: Ficus religiosa) là một loài cây thuộc chi Đa đề (Ficus) có nguồn gốc ở Ấn Độ, tây nam Trung Quốc và Đông Dương, về phía đông tới Việt Nam. Nó là một loài cây rụng lá về mùa khô hoặc thường xanh bán mùa, cao tới 30 m và ...

Hô hấp & Dịu cổ họngXương khớp & Phong thấp
Dâu tằm trắng
Đông dược

Dâu tằm trắng

Morus alba

Họ Dâu tằm · Lá, vỏ rễ, cành hoặc quả

Morus alba, hay dâu tằm trắng, dâu tằm thường, dâu trắng, dâu ta là loài thực vật có hoa trong chi Dâu tằm (Morus) họ Moraceae. Loài này được Carl Linnaeus mô tả khoa học đầu tiên năm 1753.

Hỗ trợ chuyển hoá đường huyếtDưỡng tóc, Mát huyết & Chăm sóc da
Duối
Thuốc Nam

Duối

Streblus asper

Họ Dâu tằm · Lá, vỏ rễ, cành hoặc quả

Duối hay duối nhám, duối dai, danh pháp hai phần: Streblus asper, là một loại cây mộc, cỡ trung bình với bản địa ở vùng đất khô miền Đông Nam Á, Philippin, Hoa Nam và Ấn Độ.

Hô hấp & Dịu cổ họngXương khớp & Phong thấp