Cải cúc (Tần ô) (Glebionis coronaria)
Cải cúc (Tần ô) (Glebionis coronaria)Ảnh: faluke · CC-BY-NC · Nguồn gốc
Dược liệu Việt NamVần C

Cải cúc (Tần ô)

Glebionis coronaria

Cải cúc (Tần ô) (Glebionis coronaria) là loài thực vật dược học thuộc Họ Cúc (Asteraceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là toàn cây non trên mặt đất, nổi bật với nhóm hoạt chất acid chlorogenic, flavonoid rutin, beta-caroten, tinh dầu thơm và chất xơ hoà tan.

Họ thực vật
Họ Cúc (Asteraceae)
Tên gọi khác / Tên đồng nghĩa
Chrysanthemum coronarium · Đồng hao · Rau tần ô
Bộ phận dùng
Toàn cây non trên mặt đất
Tính vị
Tính bình, vị ngọt cay thơm
Quy kinh
Tỳ, Vị, Phế
Nhóm hoạt chất chính
Acid chlorogenic, flavonoid rutin, beta-caroten, tinh dầu thơm và chất xơ hoà tan

1. Tổng quan và danh pháp

Cải cúc (Tần ô) (danh pháp khoa học: Glebionis coronaria) là đại diện có giá trị dược liệu thuộc chi Glebionis, Họ Cúc (Asteraceae). Trong hệ thống phân loại của Thư viện Dược liệu Herbal.vn, loài này được xếp vào nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á.

Tên gọi khác và đồng danh: Rau tần ô, Đồng hao, Chrysanthemum coronarium.

2. Phân loại thực vật học và họ hàng

Theo hệ thống phân loại thực vật hiện đại, Cải cúc (Tần ô) mang danh pháp hai phần chuẩn là Glebionis coronaria, trực thuộc Chi Glebionis (Glebionis) nằm trong Họ Cúc (Asteraceae).

Các loài cùng chi Glebionis và cùng Họ Cúc thường chia sẻ nhiều đặc điểm hình thái cơ quan sinh sản cũng như các khung chuyển hoá thứ cấp tương đồng, giúp định hướng nghiên cứu dược lý và kiểm nghiệm dược liệu.

3. Đặc điểm nhận diện và phân bố sinh thái

Trong tự nhiên và canh tác dược liệu, việc nhận diện chính xác Glebionis coronaria dựa trên cấu trúc lá, kiểu cụm hoa, quả và đặc điểm giải phẫu bộ phận dùng (toàn cây non trên mặt đất) nhằm tránh nhầm lẫn với các loài gần gũi trong cùng chi Glebionis.

Loài thích nghi tốt với điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, phân bố từ vùng trung du, miền núi đến các vườn bảo tồn cây thuốc.

4. Bộ phận dùng và thành phần hoá học

  • Bộ phận dùng chính: Toàn cây non trên mặt đất.
  • Nhóm hoạt chất ghi nhận: Acid chlorogenic, flavonoid rutin, beta-caroten, tinh dầu thơm và chất xơ hoà tan.
  • Thu hái và sơ chế: Thu hoạch vào thời kỳ tích luỹ hàm lượng hoạt chất cao nhất trong năm, làm sạch tạp chất, phơi âm can hoặc sấy ở nhiệt độ kiểm soát để bảo toàn các hợp chất nhạy nhiệt và tinh dầu tự nhiên.

5. Công dụng truyền thống và ứng dụng thực tiễn

Rau ăn kiêm vị dược thiện giúp hoà tỳ vị, thanh đờm dịu ho, hỗ trợ tiêu hoá nhẹ nhàng.

  • Tính vị tham khảo: Vị ngọt nhạt hơi the thơm, tính mát.
  • Quy kinh tham khảo: Tỳ, Vị, Phế.

Các nhóm ứng dụng tiêu biểu: Gia vị & Món ăn bài thuốc, Hô hấp & Dịu cổ họng, Hỗ trợ tiêu hoá.

6. Góc nhìn dược học hiện đại

Các nghiên cứu thực vật dược (phytochemistry & ethnopharmacology) đối với chi Glebionis và Họ Cúc tập trung đánh giá hoạt tính sinh học của nhóm acid chlorogenic, flavonoid rutin, beta-caroten, tinh dầu thơm và chất xơ hoà tan, bao gồm khả năng chống oxy hoá, bảo vệ tế bào và tiềm năng chuẩn hoá dịch chiết trong các dạng bào chế hiện đại như trà túi lọc, cao khô định chuẩn, viên nang thảo dược và sản phẩm chăm sóc cá nhân.

7. Lưu ý an toàn và bảo tồn

  • Sử dụng đúng loài đã được định danh khoa học (Glebionis coronaria), đúng bộ phận dùng và nguồn gốc rõ ràng, không dùng dược liệu ẩm mốc hoặc không rõ xuất xứ.
  • Phụ nữ đang mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ và người đang sử dụng phác đồ thuốc kê đơn cần tham vấn ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn trước khi dùng.

Khi thu hái và sử dụng cần tuân thủ nguyên tắc khai thác bền vững, ưu tiên nguồn nguyên liệu từ các vùng trồng dược liệu kiểm soát chất lượng.

Khuyến cáo chuyên môn & An toàn sử dụng

Nội dung chuyên khảo trong Thư viện Dược liệu Herbal.vn được tổng hợp từ các tài liệu phân loại thực vật học và dược học nhằm mục đích tra cứu, học thuật và tham khảo thông tin. Thông tin này không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ, thầy thuốc chuyên khoa.

Sản phẩm từ Cải cúc (Tần ô) trên sàn Herbal.vn

Các sản phẩm thảo dược, trà dược liệu và chế phẩm chính hãng có liên quan đến dược liệu này.

Tìm thêm trên sàn →

Dược liệu cùng Họ hàng (Họ Cúc)

Các loài có quan hệ phân loại thực vật gần gũi với Cải cúc (Tần ô).

Xem toàn bộ họ →
Dược liệu Glebionis segetum (họ Cúc)
Đông dược

Dược liệu Glebionis segetum (họ Cúc)

Glebionis segetum

Họ Cúc · Toàn cây trên mặt đất hoặc cụm hoa

Dược liệu Glebionis segetum (họ Cúc) (Glebionis segetum) là loài thực vật dược học thuộc Họ Cúc (Asteraceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là toàn cây trên mặt đất hoặc cụm hoa, nổi bật với nhóm hoạt chất sesquiterpen lacton, flavonoid, tinh dầu monoterpen, acid chlorogenic và inulin.

Thanh nhiệt & Mát ganChăm sóc da & Chống oxy hoá
Dược liệu Ligularia hookeri (họ Cúc)
Thuốc Nam

Dược liệu Ligularia hookeri (họ Cúc)

Ligularia hookeri

Họ Cúc · Toàn cây trên mặt đất hoặc cụm hoa

Dược liệu Ligularia hookeri (họ Cúc) (Ligularia hookeri) là loài thực vật dược học thuộc Họ Cúc (Asteraceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là toàn cây trên mặt đất hoặc cụm hoa, nổi bật với nhóm hoạt chất sesquiterpen lacton, flavonoid, tinh dầu monoterpen, acid chlorogenic và inulin.

Thanh nhiệt & Mát ganChăm sóc da & Chống oxy hoá
Ligularia franchetiana
Thuốc Nam

Dược liệu Ligularia franchetiana (họ Cúc)

Ligularia franchetiana

Họ Cúc · Toàn cây trên mặt đất hoặc cụm hoa

Dược liệu Ligularia franchetiana (họ Cúc) (Ligularia franchetiana) là loài thực vật dược học thuộc Họ Cúc (Asteraceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là toàn cây trên mặt đất hoặc cụm hoa, nổi bật với nhóm hoạt chất sesquiterpen lacton, flavonoid, tinh dầu monoterpen, acid chlorogenic và inulin.

Thanh nhiệt & Mát ganChăm sóc da & Chống oxy hoá
Atiso
Thuốc Nam1 SP

Atiso

Cynara scolymus

Họ Cúc · Lá, cụm hoa và rễ

Atiso (Cynara scolymus) là loài thực vật dược học thuộc Họ Cúc (Asteraceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là lá, cụm hoa và rễ, nổi bật với nhóm hoạt chất cynarin (acid 1,3-dicaffeoylquinic), luteolin-7-glucosid, acid chlorogenic và inulin.

Chuyển hoá Mỡ máu & Bền mạchBảo vệ gan & Hạ men gan
Thanh hao hoa vàng
Thuốc Nam1 SP

Thanh hao hoa vàng

Artemisia annua

Họ Cúc · Lá và ngọn mang nụ hoa

Thanh hao hoa vàng, thanh cao hoa vàng, ngải hoa vàng, ngải si (danh pháp hai phần: Artemisia annua) là một loài ngải bản địa của vùng châu Á ôn đới nhưng nay hiện diện nhiều nơi trên thế giới, gồm cả các phần của Bắc Mỹ. Tại Việt Nam, cây thanh hao hoa vàng mọc hoang và được trồ...

Chiết xuất chuẩn hoá TPBVSKThanh nhiệt & Mát gan
Cúc tím (Echinacea)
Quốc tế

Cúc tím (Echinacea)

Echinacea purpurea

Họ Cúc · Phần trên mặt đất lúc nở hoa và rễ

Cúc tím (Echinacea) (Echinacea purpurea) là loài thực vật dược học thuộc Họ Cúc (Asteraceae), thuộc nhóm thảo dược quốc tế được ứng dụng trong dược học thực vật, tinh dầu và thực phẩm bảo vệ sức khoẻ hiện đại. Bộ phận thường dùng là phần trên mặt đất lúc nở hoa và rễ, nổi bật với nhóm hoạt chất acid chicoric, acid caftaric, alkylamid, echinacosid và arabinogalactan polysaccharide.

Hô hấp & Dịu cổ họngChiết xuất chuẩn hoá TPBVSK