Cỏ sữa peplus (Euphorbia peplus) (Euphorbia peplus)
Cỏ sữa peplus (Euphorbia peplus) (Euphorbia peplus)Ảnh: Sergey Mayorov · CC BY-NC · Nguồn gốc
Đông dược Á ĐôngVần C

Cỏ sữa peplus (Euphorbia peplus)

Euphorbia peplus

Cỏ sữa peplus (Euphorbia peplus) (Euphorbia peplus) là loài thực vật dược học thuộc Họ Thầu dầu (Euphorbiaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là lá, rễ hoặc hạt, nổi bật với nhóm hoạt chất diterpenoid, triterpen, tanin, flavonoid và phytosterol.

Bộ phận dùng
Lá, rễ hoặc hạt
Nhóm hoạt chất chính
Diterpenoid, triterpen, tanin, flavonoid và phytosterol

1. Tổng quan và danh pháp

Cỏ sữa peplus (Euphorbia peplus) (danh pháp khoa học: Euphorbia peplus) là đại diện có giá trị dược liệu thuộc chi Euphorbia, Họ Thầu dầu (Euphorbiaceae). Trong hệ thống phân loại của Thư viện Dược liệu Herbal.vn, loài này được xếp vào nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền.

Tên gọi khác và đồng danh: Euphorbia peplus.

2. Phân loại thực vật học và họ hàng

Theo hệ thống phân loại thực vật hiện đại, Cỏ sữa peplus (Euphorbia peplus) mang danh pháp hai phần chuẩn là Euphorbia peplus, trực thuộc Chi Cỏ sữa (Euphorbia) nằm trong Họ Thầu dầu (Euphorbiaceae).

Các loài cùng chi Euphorbia và cùng Họ Thầu dầu thường chia sẻ nhiều đặc điểm hình thái cơ quan sinh sản cũng như các khung chuyển hoá thứ cấp tương đồng, giúp định hướng nghiên cứu dược lý và kiểm nghiệm dược liệu.

3. Đặc điểm nhận diện và phân bố sinh thái

Trong tự nhiên và canh tác dược liệu, việc nhận diện chính xác Euphorbia peplus dựa trên cấu trúc lá, kiểu cụm hoa, quả và đặc điểm giải phẫu bộ phận dùng (lá, rễ hoặc hạt) nhằm tránh nhầm lẫn với các loài gần gũi trong cùng chi Euphorbia.

Loài phân bố chủ yếu tại các vùng khí hậu cận nhiệt đới và ôn đới Á Đông; nhiều vùng trồng tại vùng cao phía Bắc Việt Nam hiện cũng đã di thực hoặc sử dụng nguồn dược liệu nhập khẩu đạt tiêu chuẩn dược điển.

4. Bộ phận dùng và thành phần hoá học

  • Bộ phận dùng chính: Lá, rễ hoặc hạt.
  • Nhóm hoạt chất ghi nhận: Diterpenoid, triterpen, tanin, flavonoid và phytosterol.
  • Thu hái và sơ chế: Thu hoạch vào thời kỳ tích luỹ hàm lượng hoạt chất cao nhất trong năm, làm sạch tạp chất, phơi âm can hoặc sấy ở nhiệt độ kiểm soát để bảo toàn các hợp chất nhạy nhiệt và tinh dầu tự nhiên.

5. Công dụng truyền thống và ứng dụng thực tiễn

Trong tri thức thảo dược truyền thống và tài liệu thực vật dược học, Cỏ sữa peplus (Euphorbia peplus) (Euphorbia peplus) được ghi nhận sử dụng bộ phận lá, rễ hoặc hạt trong chăm sóc sức khoẻ, chế biến trà thảo mộc hoặc chiết xuất hoạt chất tự nhiên.

Các nhóm ứng dụng tiêu biểu: Thanh nhiệt & Mát gan, Lá tắm, xông hơi & Ngoài da.

6. Góc nhìn dược học hiện đại

Các nghiên cứu thực vật dược (phytochemistry & ethnopharmacology) đối với chi Euphorbia và Họ Thầu dầu tập trung đánh giá hoạt tính sinh học của nhóm diterpenoid, triterpen, tanin, flavonoid và phytosterol, bao gồm khả năng chống oxy hoá, bảo vệ tế bào và tiềm năng chuẩn hoá dịch chiết trong các dạng bào chế hiện đại như trà túi lọc, cao khô định chuẩn, viên nang thảo dược và sản phẩm chăm sóc cá nhân.

7. Lưu ý an toàn và bảo tồn

  • Sử dụng đúng loài đã được định danh khoa học (Euphorbia peplus), đúng bộ phận dùng và nguồn gốc rõ ràng, không dùng dược liệu ẩm mốc hoặc không rõ xuất xứ.
  • Phụ nữ đang mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ và người đang sử dụng phác đồ thuốc kê đơn cần tham vấn ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn trước khi dùng.

Khi thu hái và sử dụng cần tuân thủ nguyên tắc khai thác bền vững, ưu tiên nguồn nguyên liệu từ các vùng trồng dược liệu kiểm soát chất lượng.

Khuyến cáo chuyên môn & An toàn sử dụng

Nội dung chuyên khảo trong Thư viện Dược liệu Herbal.vn được tổng hợp từ các tài liệu phân loại thực vật học và dược học nhằm mục đích tra cứu, học thuật và tham khảo thông tin. Thông tin này không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ, thầy thuốc chuyên khoa.

Dược liệu cùng Họ hàng (Họ Thầu dầu)

Các loài có quan hệ phân loại thực vật gần gũi với Cỏ sữa peplus (Euphorbia peplus).

Xem toàn bộ họ →
Cỏ sữa cyparissias (Euphorbia cyparissias)
Thuốc Nam

Cỏ sữa cyparissias (Euphorbia cyparissias)

Euphorbia cyparissias

Họ Thầu dầu · Lá, rễ hoặc hạt

Cỏ sữa cyparissias (Euphorbia cyparissias) (Euphorbia cyparissias) là loài thực vật dược học thuộc Họ Thầu dầu (Euphorbiaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là lá, rễ hoặc hạt, nổi bật với nhóm hoạt chất diterpenoid, triterpen, tanin, flavonoid và phytosterol.

Thanh nhiệt & Mát ganLá tắm, xông hơi & Ngoài da
Cỏ sữa amygdaloides (Euphorbia amygdaloides)
Thuốc Nam

Cỏ sữa amygdaloides (Euphorbia amygdaloides)

Euphorbia amygdaloides

Họ Thầu dầu · Lá, rễ hoặc hạt

Cỏ sữa amygdaloides (Euphorbia amygdaloides) (Euphorbia amygdaloides) là loài thực vật dược học thuộc Họ Thầu dầu (Euphorbiaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là lá, rễ hoặc hạt, nổi bật với nhóm hoạt chất diterpenoid, triterpen, tanin, flavonoid và phytosterol.

Thanh nhiệt & Mát ganLá tắm, xông hơi & Ngoài da
Dược liệu Tetrorchidium didymostemon (họ Thầu dầu)
Thuốc Nam

Dược liệu Tetrorchidium didymostemon (họ Thầu dầu)

Tetrorchidium didymostemon

Họ Thầu dầu · Lá, rễ hoặc hạt

Dược liệu Tetrorchidium didymostemon (họ Thầu dầu) (Tetrorchidium didymostemon) là loài thực vật dược học thuộc Họ Thầu dầu (Euphorbiaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là lá, rễ hoặc hạt, nổi bật với nhóm hoạt chất diterpenoid, triterpen, tanin, flavonoid và phytosterol.

Thanh nhiệt & Mát ganLá tắm, xông hơi & Ngoài da
Dược liệu Balakata baccata (họ Thầu dầu)
Thuốc Nam

Dược liệu Balakata baccata (họ Thầu dầu)

Balakata baccata

Họ Thầu dầu · Lá, rễ hoặc hạt

Dược liệu Balakata baccata (họ Thầu dầu) (Balakata baccata) là loài thực vật dược học thuộc Họ Thầu dầu (Euphorbiaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là lá, rễ hoặc hạt, nổi bật với nhóm hoạt chất diterpenoid, triterpen, tanin, flavonoid và phytosterol.

Thanh nhiệt & Mát ganLá tắm, xông hơi & Ngoài da