Ngũ gia bì cissifolius (Eleutherococcus cissifolius) (Eleutherococcus cissifolius)
Ngũ gia bì cissifolius (Eleutherococcus cissifolius) (Eleutherococcus cissifolius)Ảnh: 版权所有 (c) Harry Jans,保留所有权利, 由 Harry Jans 上传 · CC BY-NC · Nguồn gốc
Dược liệu Việt NamVần N

Ngũ gia bì cissifolius (Eleutherococcus cissifolius)

Eleutherococcus cissifolius

Ngũ gia bì cissifolius (Eleutherococcus cissifolius) (Eleutherococcus cissifolius) là loài thực vật dược học thuộc Họ Nhân sâm (Araliaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là rễ củ, thân rễ và lá, nổi bật với nhóm hoạt chất saponin triterpenoid (ginsenosid, oleanolic), polyacetylen và polysaccharide.

Bộ phận dùng
Rễ củ, thân rễ và lá
Nhóm hoạt chất chính
Saponin triterpenoid (ginsenosid, oleanolic), polyacetylen và polysaccharide

1. Tổng quan và danh pháp

Ngũ gia bì cissifolius (Eleutherococcus cissifolius) (danh pháp khoa học: Eleutherococcus cissifolius) là đại diện có giá trị dược liệu thuộc chi Eleutherococcus, Họ Nhân sâm (Araliaceae). Trong hệ thống phân loại của Thư viện Dược liệu Herbal.vn, loài này được xếp vào nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á.

Tên gọi khác và đồng danh: Eleutherococcus cissifolius.

2. Phân loại thực vật học và họ hàng

Theo hệ thống phân loại thực vật hiện đại, Ngũ gia bì cissifolius (Eleutherococcus cissifolius) mang danh pháp hai phần chuẩn là Eleutherococcus cissifolius, trực thuộc Chi Ngũ gia bì (Eleutherococcus) nằm trong Họ Nhân sâm (Araliaceae).

Các loài cùng chi Eleutherococcus và cùng Họ Nhân sâm thường chia sẻ nhiều đặc điểm hình thái cơ quan sinh sản cũng như các khung chuyển hoá thứ cấp tương đồng, giúp định hướng nghiên cứu dược lý và kiểm nghiệm dược liệu.

3. Đặc điểm nhận diện và phân bố sinh thái

Trong tự nhiên và canh tác dược liệu, việc nhận diện chính xác Eleutherococcus cissifolius dựa trên cấu trúc lá, kiểu cụm hoa, quả và đặc điểm giải phẫu bộ phận dùng (rễ củ, thân rễ và lá) nhằm tránh nhầm lẫn với các loài gần gũi trong cùng chi Eleutherococcus.

Loài thích nghi tốt với điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, phân bố từ vùng trung du, miền núi đến các vườn bảo tồn cây thuốc.

4. Bộ phận dùng và thành phần hoá học

  • Bộ phận dùng chính: Rễ củ, thân rễ và lá.
  • Nhóm hoạt chất ghi nhận: Saponin triterpenoid (ginsenosid, oleanolic), polyacetylen và polysaccharide.
  • Thu hái và sơ chế: Thu hoạch vào thời kỳ tích luỹ hàm lượng hoạt chất cao nhất trong năm, làm sạch tạp chất, phơi âm can hoặc sấy ở nhiệt độ kiểm soát để bảo toàn các hợp chất nhạy nhiệt và tinh dầu tự nhiên.

5. Công dụng truyền thống và ứng dụng thực tiễn

Trong tri thức thảo dược truyền thống và tài liệu thực vật dược học, Ngũ gia bì cissifolius (Eleutherococcus cissifolius) (Eleutherococcus cissifolius) được ghi nhận sử dụng bộ phận rễ củ, thân rễ và lá trong chăm sóc sức khoẻ, chế biến trà thảo mộc hoặc chiết xuất hoạt chất tự nhiên.

Các nhóm ứng dụng tiêu biểu: Bồi bổ khí huyết & Thể lực, Tăng cường đề kháng, Dược liệu ngâm & Đại bổ.

6. Góc nhìn dược học hiện đại

Các nghiên cứu thực vật dược (phytochemistry & ethnopharmacology) đối với chi Eleutherococcus và Họ Nhân sâm tập trung đánh giá hoạt tính sinh học của nhóm saponin triterpenoid (ginsenosid, oleanolic), polyacetylen và polysaccharide, bao gồm khả năng chống oxy hoá, bảo vệ tế bào và tiềm năng chuẩn hoá dịch chiết trong các dạng bào chế hiện đại như trà túi lọc, cao khô định chuẩn, viên nang thảo dược và sản phẩm chăm sóc cá nhân.

7. Lưu ý an toàn và bảo tồn

  • Sử dụng đúng loài đã được định danh khoa học (Eleutherococcus cissifolius), đúng bộ phận dùng và nguồn gốc rõ ràng, không dùng dược liệu ẩm mốc hoặc không rõ xuất xứ.
  • Phụ nữ đang mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ và người đang sử dụng phác đồ thuốc kê đơn cần tham vấn ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn trước khi dùng.

Khi thu hái và sử dụng cần tuân thủ nguyên tắc khai thác bền vững, ưu tiên nguồn nguyên liệu từ các vùng trồng dược liệu kiểm soát chất lượng.

Khuyến cáo chuyên môn & An toàn sử dụng

Nội dung chuyên khảo trong Thư viện Dược liệu Herbal.vn được tổng hợp từ các tài liệu phân loại thực vật học và dược học nhằm mục đích tra cứu, học thuật và tham khảo thông tin. Thông tin này không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ, thầy thuốc chuyên khoa.

Dược liệu cùng Họ hàng (Họ Nhân sâm)

Các loài có quan hệ phân loại thực vật gần gũi với Ngũ gia bì cissifolius (Eleutherococcus cissifolius).

Xem toàn bộ họ →
Ngũ gia bì gai
Thuốc Nam

Ngũ gia bì gai

Eleutherococcus trifoliatus

Họ Nhân sâm · Rễ củ, thân rễ và lá

Ngũ gia bì gai hay còn gọi là tam gia bì (danh pháp khoa học: Eleutherococcus trifoliatus) là một loài thực vật có hoa trong Họ Cuồng cuồng. Loài này được (L.) S.Y.Hu mô tả khoa học đầu tiên năm 1980.

Tăng cường đề khángBồi bổ khí huyết & Thể lực
Sâm Tây Bá Lợi Á
Thuốc Nam

Sâm Tây Bá Lợi Á

Eleutherococcus senticosus

Họ Nhân sâm · Rễ củ, thân rễ và lá

Sâm Tây Bá Lợi hay Sâm Liên Xô (Eleutherococcus senticosus họ Araliaceae) có tác dụng: Tăng sức lao động trí óc và chân tay, chống mỏi mệt. Chống lão hóa, cải thiện chức năng của não ở người lớn tuổi, tăng khả năng tập trung trí tuệ, tăng trí nhớ. Tăng khả năng thích nghi, phòng ...

Tăng cường đề khángBồi bổ khí huyết & Thể lực
Hedera nepalensis var. sinensis
Thuốc Nam

Dược liệu Hedera nepalensis var. sinensis (họ Nhân sâm)

Hedera nepalensis var. sinensis

Họ Nhân sâm · Rễ củ, thân rễ và lá

Dược liệu Hedera nepalensis var. sinensis (họ Nhân sâm) (Hedera nepalensis var. sinensis) là loài thực vật dược học thuộc Họ Nhân sâm (Araliaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là rễ củ, thân rễ và lá, nổi bật với nhóm hoạt chất saponin triterpenoid (ginsenosid, oleanolic), polyacetylen và polysaccharide.

Tăng cường đề khángBồi bổ khí huyết & Thể lực
Hydrocotyle chinensis
Thuốc Nam

Thảo mộc họ Nhân sâm Trung Hoa (Hydrocotyle chinensis)

Hydrocotyle chinensis

Họ Nhân sâm · Rễ củ, thân rễ và lá

Thảo mộc họ Nhân sâm Trung Hoa (Hydrocotyle chinensis) (Hydrocotyle chinensis) là loài thực vật dược học thuộc Họ Nhân sâm (Araliaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là rễ củ, thân rễ và lá, nổi bật với nhóm hoạt chất saponin triterpenoid (ginsenosid, oleanolic), polyacetylen và polysaccharide.

Tăng cường đề khángBồi bổ khí huyết & Thể lực