Cẩm lai mimosoides (Dalbergia mimosoides) (Dalbergia mimosoides)
Cẩm lai mimosoides (Dalbergia mimosoides) (Dalbergia mimosoides)Ảnh: MP Zhou · http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/ · Nguồn gốc
Dược liệu Việt NamVần C

Cẩm lai mimosoides (Dalbergia mimosoides)

Dalbergia mimosoides

Cẩm lai mimosoides (Dalbergia mimosoides) (Dalbergia mimosoides) là loài thực vật dược học thuộc Họ Đậu (Fabaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là rễ, hạt hoặc lá, nổi bật với nhóm hoạt chất isoflavonoid, saponin triterpenoid, polysaccharide, anthraquinon và coumarin.

Họ thực vật
Họ Đậu (Fabaceae)
Bộ phận dùng
Rễ, hạt hoặc lá
Nhóm hoạt chất chính
Isoflavonoid, saponin triterpenoid, polysaccharide, anthraquinon và coumarin

1. Tổng quan và danh pháp

Cẩm lai mimosoides (Dalbergia mimosoides) (danh pháp khoa học: Dalbergia mimosoides) là đại diện có giá trị dược liệu thuộc chi Dalbergia, Họ Đậu (Fabaceae). Trong hệ thống phân loại của Thư viện Dược liệu Herbal.vn, loài này được xếp vào nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á.

Tên gọi khác và đồng danh: Dalbergia mimosoides.

2. Phân loại thực vật học và họ hàng

Theo hệ thống phân loại thực vật hiện đại, Cẩm lai mimosoides (Dalbergia mimosoides) mang danh pháp hai phần chuẩn là Dalbergia mimosoides, trực thuộc Chi Cẩm lai (Dalbergia) nằm trong Họ Đậu (Fabaceae).

Các loài cùng chi Dalbergia và cùng Họ Đậu thường chia sẻ nhiều đặc điểm hình thái cơ quan sinh sản cũng như các khung chuyển hoá thứ cấp tương đồng, giúp định hướng nghiên cứu dược lý và kiểm nghiệm dược liệu.

3. Đặc điểm nhận diện và phân bố sinh thái

Trong tự nhiên và canh tác dược liệu, việc nhận diện chính xác Dalbergia mimosoides dựa trên cấu trúc lá, kiểu cụm hoa, quả và đặc điểm giải phẫu bộ phận dùng (rễ, hạt hoặc lá) nhằm tránh nhầm lẫn với các loài gần gũi trong cùng chi Dalbergia.

Loài thích nghi tốt với điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, phân bố từ vùng trung du, miền núi đến các vườn bảo tồn cây thuốc.

4. Bộ phận dùng và thành phần hoá học

  • Bộ phận dùng chính: Rễ, hạt hoặc lá.
  • Nhóm hoạt chất ghi nhận: Isoflavonoid, saponin triterpenoid, polysaccharide, anthraquinon và coumarin.
  • Thu hái và sơ chế: Thu hoạch vào thời kỳ tích luỹ hàm lượng hoạt chất cao nhất trong năm, làm sạch tạp chất, phơi âm can hoặc sấy ở nhiệt độ kiểm soát để bảo toàn các hợp chất nhạy nhiệt và tinh dầu tự nhiên.

5. Công dụng truyền thống và ứng dụng thực tiễn

Trong tri thức thảo dược truyền thống và tài liệu thực vật dược học, Cẩm lai mimosoides (Dalbergia mimosoides) (Dalbergia mimosoides) được ghi nhận sử dụng bộ phận rễ, hạt hoặc lá trong chăm sóc sức khoẻ, chế biến trà thảo mộc hoặc chiết xuất hoạt chất tự nhiên.

Các nhóm ứng dụng tiêu biểu: Bồi bổ khí huyết & Thể lực, Thanh nhiệt & Mát gan, Chiết xuất chuẩn hoá TPBVSK.

6. Góc nhìn dược học hiện đại

Các nghiên cứu thực vật dược (phytochemistry & ethnopharmacology) đối với chi Dalbergia và Họ Đậu tập trung đánh giá hoạt tính sinh học của nhóm isoflavonoid, saponin triterpenoid, polysaccharide, anthraquinon và coumarin, bao gồm khả năng chống oxy hoá, bảo vệ tế bào và tiềm năng chuẩn hoá dịch chiết trong các dạng bào chế hiện đại như trà túi lọc, cao khô định chuẩn, viên nang thảo dược và sản phẩm chăm sóc cá nhân.

7. Lưu ý an toàn và bảo tồn

  • Sử dụng đúng loài đã được định danh khoa học (Dalbergia mimosoides), đúng bộ phận dùng và nguồn gốc rõ ràng, không dùng dược liệu ẩm mốc hoặc không rõ xuất xứ.
  • Phụ nữ đang mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ và người đang sử dụng phác đồ thuốc kê đơn cần tham vấn ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn trước khi dùng.

Khi thu hái và sử dụng cần tuân thủ nguyên tắc khai thác bền vững, ưu tiên nguồn nguyên liệu từ các vùng trồng dược liệu kiểm soát chất lượng.

Khuyến cáo chuyên môn & An toàn sử dụng

Nội dung chuyên khảo trong Thư viện Dược liệu Herbal.vn được tổng hợp từ các tài liệu phân loại thực vật học và dược học nhằm mục đích tra cứu, học thuật và tham khảo thông tin. Thông tin này không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ, thầy thuốc chuyên khoa.

Dược liệu cùng Họ hàng (Họ Đậu)

Các loài có quan hệ phân loại thực vật gần gũi với Cẩm lai mimosoides (Dalbergia mimosoides).

Xem toàn bộ họ →
Cẩm lai odorifera (Dalbergia odorifera)
Đông dược

Cẩm lai odorifera (Dalbergia odorifera)

Dalbergia odorifera

Họ Đậu · Rễ, hạt hoặc lá

Cẩm lai odorifera (Dalbergia odorifera) (Dalbergia odorifera) là loài thực vật dược học thuộc Họ Đậu (Fabaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là rễ, hạt hoặc lá, nổi bật với nhóm hoạt chất isoflavonoid, saponin triterpenoid, polysaccharide, anthraquinon và coumarin.

Chiết xuất chuẩn hoá TPBVSKThanh nhiệt & Mát gan
Cẩm lai sissoo (Dalbergia sissoo)
Đông dược

Cẩm lai sissoo (Dalbergia sissoo)

Dalbergia sissoo

Họ Đậu · Rễ, hạt hoặc lá

Cẩm lai sissoo (Dalbergia sissoo) (Dalbergia sissoo) là loài thực vật dược học thuộc Họ Đậu (Fabaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là rễ, hạt hoặc lá, nổi bật với nhóm hoạt chất isoflavonoid, saponin triterpenoid, polysaccharide, anthraquinon và coumarin.

Chiết xuất chuẩn hoá TPBVSKThanh nhiệt & Mát gan
Keo tương tư
Đông dược

Keo tương tư

Acacia confusa

Họ Đậu · Rễ, hạt hoặc lá

Keo tương tư hay còn gọi Đài Loan tương tư, cây sầu não (danh pháp khoa học: Acacia confusa). Là loài thân gỗ nhỏ, có thể phát triển tới chiều cao 15m, xuất hiện lâu năm ở khu vực Đông Nam Á, hiện tại thì khá phổ tiến ở các nước khu vực nhiệt đới Thái Bình Dương, bao gồm cả đảo H...

Chiết xuất chuẩn hoá TPBVSKThanh nhiệt & Mát gan
Muồng hoàng yến
Đông dược

Muồng hoàng yến

Cassia fistula

Họ Đậu · Rễ, hạt hoặc lá

Muồng hoàng yến (danh pháp hai phần: Cassia fistula L.) là loài thực vật có hoa thuộc phân họ Vang của họ Đậu (Fabaceae). Loài này còn có một số tên khác như muồng hoàng hậu, hoa lồng đèn, bò cạp nước, bò cạp vàng, mai dây, mai hoàng hậu, cây xuân muộn hoặc mai nở muộn. Ở Việt Na...

Nhuận tràng & Thông tiện tự nhiênChiết xuất chuẩn hoá TPBVSK