Cườm rụng nhọn (Ehretia acuminata)
Cườm rụng nhọn (Ehretia acuminata)Ảnh: no rights reserved, uploaded by 葉子 · CC0 / Public Domain · Nguồn gốc
Dược liệu Việt NamVần C

Cườm rụng nhọn

Ehretia acuminata

Cườm rụng nhọn hay cùm rụm nhọn (danh pháp hai phần: Ehretia acuminata) là cây lá rụng, thuộc họ Dót (Ehretiaceae). Cây này phân bố ở Nhật Bản, Trung Quốc, Bhutan, Nepal, Lào, Việt Nam, New Guinea và Australia. Hóa thạch cho thấy chúng có nguồn gốc Laurasia. Nhóm cây này chuyển d...

Bộ phận dùng
Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa
Nhóm hoạt chất chính
Polyphenol, flavonoid, terpenoid, saponin và các hợp chất chuyển hoá thứ cấp đặc trưng thực vật

1. Tổng quan và danh pháp

Cườm rụng nhọn hay cùm rụm nhọn (danh pháp hai phần: Ehretia acuminata) là cây lá rụng, thuộc họ Dót (Ehretiaceae). Cây này phân bố ở Nhật Bản, Trung Quốc, Bhutan, Nepal, Lào, Việt Nam, New Guinea và Australia. Hóa thạch cho thấy chúng có nguồn gốc Laurasia. Nhóm cây này chuyển dịch sang Úc và Nam Mỹ qua châu Phi, khi các lục địa còn nối với nhau. Thường được gọi là Koda ở Úc, cườm rụng nhọn là một cây thường được tìm thấy từ gần Bega ở phía đông nam New South Wales đến Cape York ở xa về phía bắc đông Australia. Môi trường sống Úc là rừng nhiệt đới với nhiều hình thức khác nhau, đặc biệt gần mép các khu vực bị xáo trộn.

2. Phân loại thực vật học và họ hàng

Theo hệ thống phân loại thực vật hiện đại, Cườm rụng nhọn mang danh pháp hai phần chuẩn là Ehretia acuminata, trực thuộc Chi Dót (Ehretia) nằm trong Họ Mồ hôi (Boraginaceae).

Các loài cùng chi Ehretia và cùng Họ Mồ hôi thường chia sẻ nhiều đặc điểm hình thái cơ quan sinh sản cũng như các khung chuyển hoá thứ cấp tương đồng, giúp định hướng nghiên cứu dược lý và kiểm nghiệm dược liệu.

3. Đặc điểm nhận diện và phân bố sinh thái

Trong tự nhiên và canh tác dược liệu, việc nhận diện chính xác Ehretia acuminata dựa trên cấu trúc lá, kiểu cụm hoa, quả và đặc điểm giải phẫu bộ phận dùng (toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa) nhằm tránh nhầm lẫn với các loài gần gũi trong cùng chi Ehretia.

Loài thích nghi tốt với điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, phân bố từ vùng trung du, miền núi đến các vườn bảo tồn cây thuốc.

4. Bộ phận dùng và thành phần hoá học

  • Bộ phận dùng chính: Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa.
  • Nhóm hoạt chất ghi nhận: Polyphenol, flavonoid, terpenoid, saponin và các hợp chất chuyển hoá thứ cấp đặc trưng thực vật.
  • Thu hái và sơ chế: Thu hoạch vào thời kỳ tích luỹ hàm lượng hoạt chất cao nhất trong năm, làm sạch tạp chất, phơi âm can hoặc sấy ở nhiệt độ kiểm soát để bảo toàn các hợp chất nhạy nhiệt và tinh dầu tự nhiên.

5. Công dụng truyền thống và ứng dụng thực tiễn

Trong tri thức thảo dược truyền thống và tài liệu thực vật dược học, Cườm rụng nhọn (Ehretia acuminata) được ghi nhận sử dụng bộ phận toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa trong chăm sóc sức khoẻ, chế biến trà thảo mộc hoặc chiết xuất hoạt chất tự nhiên.

Các nhóm ứng dụng tiêu biểu: Trà thảo mộc dưỡng sinh, Thanh nhiệt & Mát gan.

6. Góc nhìn dược học hiện đại

Các nghiên cứu thực vật dược (phytochemistry & ethnopharmacology) đối với chi Ehretia và Họ Mồ hôi tập trung đánh giá hoạt tính sinh học của nhóm polyphenol, flavonoid, terpenoid, saponin và các hợp chất chuyển hoá thứ cấp đặc trưng thực vật, bao gồm khả năng chống oxy hoá, bảo vệ tế bào và tiềm năng chuẩn hoá dịch chiết trong các dạng bào chế hiện đại như trà túi lọc, cao khô định chuẩn, viên nang thảo dược và sản phẩm chăm sóc cá nhân.

7. Lưu ý an toàn và bảo tồn

  • Sử dụng đúng loài đã được định danh khoa học (Ehretia acuminata), đúng bộ phận dùng và nguồn gốc rõ ràng, không dùng dược liệu ẩm mốc hoặc không rõ xuất xứ.
  • Phụ nữ đang mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ và người đang sử dụng phác đồ thuốc kê đơn cần tham vấn ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn trước khi dùng.

Khi thu hái và sử dụng cần tuân thủ nguyên tắc khai thác bền vững, ưu tiên nguồn nguyên liệu từ các vùng trồng dược liệu kiểm soát chất lượng.

Khuyến cáo chuyên môn & An toàn sử dụng

Nội dung chuyên khảo trong Thư viện Dược liệu Herbal.vn được tổng hợp từ các tài liệu phân loại thực vật học và dược học nhằm mục đích tra cứu, học thuật và tham khảo thông tin. Thông tin này không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ, thầy thuốc chuyên khoa.

Dược liệu cùng Họ hàng (Họ Mồ hôi)

Các loài có quan hệ phân loại thực vật gần gũi với Cườm rụng nhọn.

Xem toàn bộ họ →
Ehretia corylifolia
Thuốc Nam

Dót corylifolia (Ehretia corylifolia)

Ehretia corylifolia

Họ Mồ hôi · Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa

Dót corylifolia (Ehretia corylifolia) (Ehretia corylifolia) là loài thực vật dược học thuộc Họ Mồ hôi (Boraginaceae), thuộc nhóm thảo dược quốc tế được ứng dụng trong dược học thực vật, tinh dầu và thực phẩm bảo vệ sức khoẻ hiện đại. Bộ phận thường dùng là toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa, nổi bật với nhóm hoạt chất polyphenol, flavonoid, terpenoid, saponin và các hợp chất chuyển hoá thứ cấp đặc trưng thực vật.

Chiết xuất chuẩn hoá TPBVSKThanh nhiệt & Mát gan
Dót cymosa (Ehretia cymosa)
Thuốc Nam

Dót cymosa (Ehretia cymosa)

Ehretia cymosa

Họ Mồ hôi · Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa

Dót cymosa (Ehretia cymosa) (Ehretia cymosa) là loài thực vật dược học thuộc Họ Mồ hôi (Boraginaceae), thuộc nhóm thảo dược quốc tế được ứng dụng trong dược học thực vật, tinh dầu và thực phẩm bảo vệ sức khoẻ hiện đại. Bộ phận thường dùng là toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa, nổi bật với nhóm hoạt chất polyphenol, flavonoid, terpenoid, saponin và các hợp chất chuyển hoá thứ cấp đặc trưng thực vật.

Chiết xuất chuẩn hoá TPBVSKThanh nhiệt & Mát gan
Dược liệu Trigonotis microcarpa (họ Mồ hôi)
Thuốc Nam

Dược liệu Trigonotis microcarpa (họ Mồ hôi)

Trigonotis microcarpa

Họ Mồ hôi · Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa

Dược liệu Trigonotis microcarpa (họ Mồ hôi) (Trigonotis microcarpa) là loài thực vật dược học thuộc Họ Mồ hôi (Boraginaceae), thuộc nhóm thảo dược quốc tế được ứng dụng trong dược học thực vật, tinh dầu và thực phẩm bảo vệ sức khoẻ hiện đại. Bộ phận thường dùng là toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa, nổi bật với nhóm hoạt chất polyphenol, flavonoid, terpenoid, saponin và các hợp chất chuyển hoá thứ cấp đặc trưng thực vật.

Chiết xuất chuẩn hoá TPBVSKThanh nhiệt & Mát gan
Dược liệu Lappula spinocarpos (họ Mồ hôi)
Thuốc Nam

Dược liệu Lappula spinocarpos (họ Mồ hôi)

Lappula spinocarpos

Họ Mồ hôi · Toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa

Dược liệu Lappula spinocarpos (họ Mồ hôi) (Lappula spinocarpos) là loài thực vật dược học thuộc Họ Mồ hôi (Boraginaceae), thuộc nhóm thảo dược quốc tế được ứng dụng trong dược học thực vật, tinh dầu và thực phẩm bảo vệ sức khoẻ hiện đại. Bộ phận thường dùng là toàn cây, lá hoặc rễ thu hái theo mùa, nổi bật với nhóm hoạt chất polyphenol, flavonoid, terpenoid, saponin và các hợp chất chuyển hoá thứ cấp đặc trưng thực vật.

Chiết xuất chuẩn hoá TPBVSKThanh nhiệt & Mát gan