Tử châu bodinieri (Callicarpa bodinieri) (Callicarpa bodinieri)
Tử châu bodinieri (Callicarpa bodinieri) (Callicarpa bodinieri)Ảnh: MP Zhou · CC BY-NC · Nguồn gốc
Đông dược Á ĐôngVần T

Tử châu bodinieri (Callicarpa bodinieri)

Callicarpa bodinieri

Tử châu bodinieri (Callicarpa bodinieri) (Callicarpa bodinieri) là loài thực vật dược học thuộc Họ Hoa môi (Lamiaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là cành mang lá và ngọn có hoa, nổi bật với nhóm hoạt chất tinh dầu thơm (menthol, thymol, eugenol, linalool), acid rosmarinic, diterpen và flavonoid.

Họ thực vật
Họ Hoa môi (Lamiaceae)
Bộ phận dùng
Cành mang lá và ngọn có hoa
Nhóm hoạt chất chính
Tinh dầu thơm (menthol, thymol, eugenol, linalool), acid rosmarinic, diterpen và flavonoid

1. Tổng quan và danh pháp

Tử châu bodinieri (Callicarpa bodinieri) (danh pháp khoa học: Callicarpa bodinieri) là đại diện có giá trị dược liệu thuộc chi Callicarpa, Họ Hoa môi (Lamiaceae). Trong hệ thống phân loại của Thư viện Dược liệu Herbal.vn, loài này được xếp vào nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền.

Tên gọi khác và đồng danh: Callicarpa bodinieri.

2. Phân loại thực vật học và họ hàng

Theo hệ thống phân loại thực vật hiện đại, Tử châu bodinieri (Callicarpa bodinieri) mang danh pháp hai phần chuẩn là Callicarpa bodinieri, trực thuộc Chi Tử châu (Callicarpa) nằm trong Họ Hoa môi (Lamiaceae).

Các loài cùng chi Callicarpa và cùng Họ Hoa môi thường chia sẻ nhiều đặc điểm hình thái cơ quan sinh sản cũng như các khung chuyển hoá thứ cấp tương đồng, giúp định hướng nghiên cứu dược lý và kiểm nghiệm dược liệu.

3. Đặc điểm nhận diện và phân bố sinh thái

Trong tự nhiên và canh tác dược liệu, việc nhận diện chính xác Callicarpa bodinieri dựa trên cấu trúc lá, kiểu cụm hoa, quả và đặc điểm giải phẫu bộ phận dùng (cành mang lá và ngọn có hoa) nhằm tránh nhầm lẫn với các loài gần gũi trong cùng chi Callicarpa.

Loài phân bố chủ yếu tại các vùng khí hậu cận nhiệt đới và ôn đới Á Đông; nhiều vùng trồng tại vùng cao phía Bắc Việt Nam hiện cũng đã di thực hoặc sử dụng nguồn dược liệu nhập khẩu đạt tiêu chuẩn dược điển.

4. Bộ phận dùng và thành phần hoá học

  • Bộ phận dùng chính: Cành mang lá và ngọn có hoa.
  • Nhóm hoạt chất ghi nhận: Tinh dầu thơm (menthol, thymol, eugenol, linalool), acid rosmarinic, diterpen và flavonoid.
  • Thu hái và sơ chế: Thu hoạch vào thời kỳ tích luỹ hàm lượng hoạt chất cao nhất trong năm, làm sạch tạp chất, phơi âm can hoặc sấy ở nhiệt độ kiểm soát để bảo toàn các hợp chất nhạy nhiệt và tinh dầu tự nhiên.

5. Công dụng truyền thống và ứng dụng thực tiễn

Trong tri thức thảo dược truyền thống và tài liệu thực vật dược học, Tử châu bodinieri (Callicarpa bodinieri) (Callicarpa bodinieri) được ghi nhận sử dụng bộ phận cành mang lá và ngọn có hoa trong chăm sóc sức khoẻ, chế biến trà thảo mộc hoặc chiết xuất hoạt chất tự nhiên.

Các nhóm ứng dụng tiêu biểu: Tinh dầu & Hương liệu tự nhiên, Hô hấp & Dịu cổ họng, Lá tắm, xông hơi & Ngoài da.

6. Góc nhìn dược học hiện đại

Các nghiên cứu thực vật dược (phytochemistry & ethnopharmacology) đối với chi Callicarpa và Họ Hoa môi tập trung đánh giá hoạt tính sinh học của nhóm tinh dầu thơm (menthol, thymol, eugenol, linalool), acid rosmarinic, diterpen và flavonoid, bao gồm khả năng chống oxy hoá, bảo vệ tế bào và tiềm năng chuẩn hoá dịch chiết trong các dạng bào chế hiện đại như trà túi lọc, cao khô định chuẩn, viên nang thảo dược và sản phẩm chăm sóc cá nhân.

7. Lưu ý an toàn và bảo tồn

  • Sử dụng đúng loài đã được định danh khoa học (Callicarpa bodinieri), đúng bộ phận dùng và nguồn gốc rõ ràng, không dùng dược liệu ẩm mốc hoặc không rõ xuất xứ.
  • Phụ nữ đang mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ và người đang sử dụng phác đồ thuốc kê đơn cần tham vấn ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn trước khi dùng.

Khi thu hái và sử dụng cần tuân thủ nguyên tắc khai thác bền vững, ưu tiên nguồn nguyên liệu từ các vùng trồng dược liệu kiểm soát chất lượng.

Khuyến cáo chuyên môn & An toàn sử dụng

Nội dung chuyên khảo trong Thư viện Dược liệu Herbal.vn được tổng hợp từ các tài liệu phân loại thực vật học và dược học nhằm mục đích tra cứu, học thuật và tham khảo thông tin. Thông tin này không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ, thầy thuốc chuyên khoa.

Dược liệu cùng Họ hàng (Họ Hoa môi)

Các loài có quan hệ phân loại thực vật gần gũi với Tử châu bodinieri (Callicarpa bodinieri).

Xem toàn bộ họ →
Callicarpa loboapiculata
Thuốc Nam

Tử châu loboapiculata (Callicarpa loboapiculata)

Callicarpa loboapiculata

Họ Hoa môi · Cành mang lá và ngọn có hoa

Tử châu loboapiculata (Callicarpa loboapiculata) (Callicarpa loboapiculata) là loài thực vật dược học thuộc Họ Hoa môi (Lamiaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là cành mang lá và ngọn có hoa, nổi bật với nhóm hoạt chất tinh dầu thơm (menthol, thymol, eugenol, linalool), acid rosmarinic, diterpen và flavonoid.

Hô hấp & Dịu cổ họngLá tắm, xông hơi & Ngoài da
Tử châu membranacea (Callicarpa membranacea)
Thuốc Nam

Tử châu membranacea (Callicarpa membranacea)

Callicarpa membranacea

Họ Hoa môi · Cành mang lá và ngọn có hoa

Tử châu membranacea (Callicarpa membranacea) (Callicarpa membranacea) là loài thực vật dược học thuộc Họ Hoa môi (Lamiaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là cành mang lá và ngọn có hoa, nổi bật với nhóm hoạt chất tinh dầu thơm (menthol, thymol, eugenol, linalool), acid rosmarinic, diterpen và flavonoid.

Hô hấp & Dịu cổ họngLá tắm, xông hơi & Ngoài da
Thymus marschallianus
Thuốc Nam

Xạ hương marschallianus (Thymus marschallianus)

Thymus marschallianus

Họ Hoa môi · Cành mang lá và ngọn có hoa

Xạ hương marschallianus (Thymus marschallianus) (Thymus marschallianus) là loài thực vật dược học thuộc Họ Hoa môi (Lamiaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là cành mang lá và ngọn có hoa, nổi bật với nhóm hoạt chất tinh dầu thơm (menthol, thymol, eugenol, linalool), acid rosmarinic, diterpen và flavonoid.

Hô hấp & Dịu cổ họngLá tắm, xông hơi & Ngoài da
Vitex quinata var. puberula
Thuốc Nam

Hoàng kinh quinata var. puberula (Vitex quinata var. puberula)

Vitex quinata var. puberula

Họ Hoa môi · Cành mang lá và ngọn có hoa

Hoàng kinh quinata var. puberula (Vitex quinata var. puberula) (Vitex quinata var. puberula) là loài thực vật dược học thuộc Họ Hoa môi (Lamiaceae), thuộc nhóm cây thuốc và dược liệu bản địa hoặc trồng phổ biến tại Việt Nam và khu vực nhiệt đới châu Á. Bộ phận thường dùng là cành mang lá và ngọn có hoa, nổi bật với nhóm hoạt chất tinh dầu thơm (menthol, thymol, eugenol, linalool), acid rosmarinic, diterpen và flavonoid.

Hô hấp & Dịu cổ họngLá tắm, xông hơi & Ngoài da