Hành tỏi cyaneum (Allium cyaneum) (Allium cyaneum)
Hành tỏi cyaneum (Allium cyaneum) (Allium cyaneum)Ảnh: Leoš Smutný a Antonín Horáček · CC BY-NC · Nguồn gốc
Đông dược Á ĐôngVần H

Hành tỏi cyaneum (Allium cyaneum)

Allium cyaneum

Hành tỏi cyaneum (Allium cyaneum) (Allium cyaneum) là loài thực vật dược học thuộc Họ Loa kèn đỏ (Amaryllidaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là lá hoặc thân hành, nổi bật với nhóm hoạt chất alkaloid amaryllidaceae (crinamidin, lycorin), hợp chất lưu huỳnh hữu cơ (allicin).

Bộ phận dùng
Lá hoặc thân hành
Nhóm hoạt chất chính
Alkaloid amaryllidaceae (crinamidin, lycorin), hợp chất lưu huỳnh hữu cơ (allicin)

1. Tổng quan và danh pháp

Hành tỏi cyaneum (Allium cyaneum) (danh pháp khoa học: Allium cyaneum) là đại diện có giá trị dược liệu thuộc chi Allium, Họ Loa kèn đỏ (Amaryllidaceae). Trong hệ thống phân loại của Thư viện Dược liệu Herbal.vn, loài này được xếp vào nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền.

Tên gọi khác và đồng danh: Allium cyaneum.

2. Phân loại thực vật học và họ hàng

Theo hệ thống phân loại thực vật hiện đại, Hành tỏi cyaneum (Allium cyaneum) mang danh pháp hai phần chuẩn là Allium cyaneum, trực thuộc Chi Hành tỏi (Allium) nằm trong Họ Loa kèn đỏ (Amaryllidaceae).

Các loài cùng chi Allium và cùng Họ Loa kèn đỏ thường chia sẻ nhiều đặc điểm hình thái cơ quan sinh sản cũng như các khung chuyển hoá thứ cấp tương đồng, giúp định hướng nghiên cứu dược lý và kiểm nghiệm dược liệu.

3. Đặc điểm nhận diện và phân bố sinh thái

Trong tự nhiên và canh tác dược liệu, việc nhận diện chính xác Allium cyaneum dựa trên cấu trúc lá, kiểu cụm hoa, quả và đặc điểm giải phẫu bộ phận dùng (lá hoặc thân hành) nhằm tránh nhầm lẫn với các loài gần gũi trong cùng chi Allium.

Loài phân bố chủ yếu tại các vùng khí hậu cận nhiệt đới và ôn đới Á Đông; nhiều vùng trồng tại vùng cao phía Bắc Việt Nam hiện cũng đã di thực hoặc sử dụng nguồn dược liệu nhập khẩu đạt tiêu chuẩn dược điển.

4. Bộ phận dùng và thành phần hoá học

  • Bộ phận dùng chính: Lá hoặc thân hành.
  • Nhóm hoạt chất ghi nhận: Alkaloid amaryllidaceae (crinamidin, lycorin), hợp chất lưu huỳnh hữu cơ (allicin).
  • Thu hái và sơ chế: Thu hoạch vào thời kỳ tích luỹ hàm lượng hoạt chất cao nhất trong năm, làm sạch tạp chất, phơi âm can hoặc sấy ở nhiệt độ kiểm soát để bảo toàn các hợp chất nhạy nhiệt và tinh dầu tự nhiên.

5. Công dụng truyền thống và ứng dụng thực tiễn

Trong tri thức thảo dược truyền thống và tài liệu thực vật dược học, Hành tỏi cyaneum (Allium cyaneum) (Allium cyaneum) được ghi nhận sử dụng bộ phận lá hoặc thân hành trong chăm sóc sức khoẻ, chế biến trà thảo mộc hoặc chiết xuất hoạt chất tự nhiên.

Các nhóm ứng dụng tiêu biểu: Tăng cường đề kháng, Điều hoà & Sức khoẻ phụ nữ, Gia vị & Món ăn bài thuốc.

6. Góc nhìn dược học hiện đại

Các nghiên cứu thực vật dược (phytochemistry & ethnopharmacology) đối với chi Allium và Họ Loa kèn đỏ tập trung đánh giá hoạt tính sinh học của nhóm alkaloid amaryllidaceae (crinamidin, lycorin), hợp chất lưu huỳnh hữu cơ (allicin), bao gồm khả năng chống oxy hoá, bảo vệ tế bào và tiềm năng chuẩn hoá dịch chiết trong các dạng bào chế hiện đại như trà túi lọc, cao khô định chuẩn, viên nang thảo dược và sản phẩm chăm sóc cá nhân.

7. Lưu ý an toàn và bảo tồn

  • Sử dụng đúng loài đã được định danh khoa học (Allium cyaneum), đúng bộ phận dùng và nguồn gốc rõ ràng, không dùng dược liệu ẩm mốc hoặc không rõ xuất xứ.
  • Phụ nữ đang mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ và người đang sử dụng phác đồ thuốc kê đơn cần tham vấn ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn trước khi dùng.

Khi thu hái và sử dụng cần tuân thủ nguyên tắc khai thác bền vững, ưu tiên nguồn nguyên liệu từ các vùng trồng dược liệu kiểm soát chất lượng.

Khuyến cáo chuyên môn & An toàn sử dụng

Nội dung chuyên khảo trong Thư viện Dược liệu Herbal.vn được tổng hợp từ các tài liệu phân loại thực vật học và dược học nhằm mục đích tra cứu, học thuật và tham khảo thông tin. Thông tin này không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ, thầy thuốc chuyên khoa.

Dược liệu cùng Họ hàng (Họ Loa kèn đỏ)

Các loài có quan hệ phân loại thực vật gần gũi với Hành tỏi cyaneum (Allium cyaneum).

Xem toàn bộ họ →
Hành hoa
Thuốc Nam

Hành hoa

Allium fistulosum

Họ Loa kèn đỏ · Lá hoặc thân hành

Hành hoa, hay hành hương, hành lá, đôi khi được gọi là hành ta, có danh pháp khoa học là Allium fistulosum L thuộc họ Hành (Alliaceae). Trong tiếng Anh nó có tên là Welsh onion-bunching onion (hành bụi). Hành hoa không bao giờ có củ to và chắc như hành tây (onion), hẹ tây (shallo...

Điều hoà & Sức khoẻ phụ nữTăng cường đề kháng
Hành tây
Thuốc Nam

Hành tây

Allium cepa

Họ Loa kèn đỏ · Lá hoặc thân hành

Phần lớn cây thuộc chi Hành (Allium) đều được gọi chung là hành tây hoặc hưng cừ (tiếng Anh là onion). Tuy nhiên, trong thực tế thì nói chung từ hành tây được dùng để chỉ một loài cây có danh pháp hai phần là Allium cepa. Hành tây là một trong năm loại rau cay không được ăn trong...

Điều hoà & Sức khoẻ phụ nữTăng cường đề kháng
Dược liệu Lycoris radiata (họ Loa kèn đỏ)
Đông dược

Dược liệu Lycoris radiata (họ Loa kèn đỏ)

Lycoris radiata

Họ Loa kèn đỏ · Lá hoặc thân hành

Dược liệu Lycoris radiata (họ Loa kèn đỏ) (Lycoris radiata) là loài thực vật dược học thuộc Họ Loa kèn đỏ (Amaryllidaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là lá hoặc thân hành, nổi bật với nhóm hoạt chất alkaloid amaryllidaceae (crinamidin, lycorin), hợp chất lưu huỳnh hữu cơ (allicin).

Điều hoà & Sức khoẻ phụ nữTăng cường đề kháng
Dược liệu Lycoris squamigera (họ Loa kèn đỏ)
Đông dược

Dược liệu Lycoris squamigera (họ Loa kèn đỏ)

Lycoris squamigera

Họ Loa kèn đỏ · Lá hoặc thân hành

Dược liệu Lycoris squamigera (họ Loa kèn đỏ) (Lycoris squamigera) là loài thực vật dược học thuộc Họ Loa kèn đỏ (Amaryllidaceae), thuộc nhóm vị thuốc Đông dược Á Đông được ghi nhận rộng rãi trong các y thư cổ truyền. Bộ phận thường dùng là lá hoặc thân hành, nổi bật với nhóm hoạt chất alkaloid amaryllidaceae (crinamidin, lycorin), hợp chất lưu huỳnh hữu cơ (allicin).

Điều hoà & Sức khoẻ phụ nữTăng cường đề kháng